دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 8 18 2026 09 23 Geography of Suicide in Bijar City جغرافیای خودکشی شهر بیجار 49 67 107310 10.48308/sdge.2026.244950.1326 FA محسن کلانتری گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0002-2646-6461 صابر قدیمی گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0009-0000-6613-0922 Journal Article 2026 06 16 Introduction: Suicide is one of the most serious social harms and public health concerns, claiming the lives of hundreds of thousands of people worldwide each year and leaving extensive consequences for families and society. This phenomenon is not merely the result of individual and psychological factors; rather, it is shaped through the interaction of social, economic, cultural, and environmental conditions. In recent years, the increasing trend of suicide in Iran, along with regional inequalities, has highlighted the need for place-based approaches. Despite the expansion of studies on the geography of suicide in different countries, spatial research in this field remains limited in Iran. Therefore, the present study is one of the first domestic studies to examine the geography of suicide in Bijar city using spatial analysis methods. The main objective of this research is to identify the spatial pattern of suicide in Bijar city and to examine the extent to which common geographical characteristics exist among different gender groups in suicide attempts. Materials and Methods: This study employed a descriptive–analytical design with a spatial approach. Data on registered suicide attempt events in Bijar City during 2021–2024 were collected and analyzed using ArcMap after data preparation. Ripley’s K function was applied to examine the overall spatial pattern of the events, Kernel Density Estimation (KDE) was used to visualize the spatial distribution and identify areas with higher concentrations of recorded events, Global Moran’s I and Local Moran’s I were employed to investigate spatial autocorrelation and neighborhood patterns of the recorded events by gender, and Getis–Ord Gi* was used to identify statistically significant spatial clusters. Results and Discussion: The findings indicated that the registered suicide attempt events in Bijar City exhibited a clustered and non-random spatial pattern. Ripley’s K function confirmed a clustered structure across all examined distance scales, while Kernel Density Estimation revealed a heterogeneous and multicenter distribution of recorded events, with the highest concentrations located in the central and southern parts of the city and moderate concentrations in the northwestern and eastern areas. Furthermore, Global Moran’s I demonstrated a significant positive spatial autocorrelation in the spatial distribution of recorded events by gender. The results of Local Moran’s I and Getis–Ord Gi* also revealed differences in the spatial organization of recorded events between women and men, with a relatively greater concentration of recorded events among women in the peripheral areas and a relatively greater concentration of recorded events among men in the central and southern parts of the city. These findings reflect differences in the neighborhood structure and relative spatial concentration of recorded events by gender and should not be interpreted as differences in suicide rates or suicide risk between women and men. Conclusion: The findings indicate that the distribution of registered suicide attempt events in Bijar City follows a clustered and non-random spatial pattern. Spatial analyses revealed greater concentrations of recorded events in specific parts of the city as well as differences in the spatial organization of recorded events between women and men. These patterns may be interpreted in light of structural, social, cultural, and environmental factors. Since the density maps represent only the spatial distribution of recorded events, the findings should not be interpreted as reflecting the actual suicide rate or population risk. Therefore, place-based preventive interventions that simultaneously consider the social and gender-related characteristics of each area may contribute to improving the effectiveness of suicide prevention programs مقدمه: خودکشی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین آسیب‌های اجتماعی و بهداشت عمومی، سالانه جان صدها هزار نفر را در جهان می‌گیرد و پیامدهای گسترده‌ای بر خانواده‌ها و جامعه بر جای می‌گذارد. این پدیده صرفاً ناشی از عوامل فردی و روان‌شناختی نیست، بلکه در تعامل با شرایط اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و محیطی شکل می‌گیرد. در سال‌های اخیر، افزایش روند خودکشی در ایران و وجود نابرابری‌های منطقه‌ای، ضرورت توجه به رویکردهای مکان‌محور را بیش از پیش آشکار ساخته است. با وجود گسترش مطالعات جغرافیای خودکشی در کشورهای مختلف، در ایران پژوهش‌های فضایی در این حوزه محدود بوده است ازاین‌رو، پژوهش حاضر نخستین پژوهش‌ داخلی با عنوان و رویکرد جغرافیای خودکشی است که با بهره‌گیری از روش‌های تحلیل فضایی به بررسی جغرافیای خودکشی در شهر بیجار پرداخته است. هدف اصلی پژوهش شناسایی الگوی فضایی خودکشی در شهر بیجار و سنجش تا ویژگی‌های جغرافیایی مشترک در بین گروه‌های مختلف جنسی در اقدام به خودکشی است. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از نوع توصیفی–تحلیلی با رویکرد فضایی است. داده‌های مربوط به رخدادهای ثبت‌شده اقدام به خودکشی در شهر بیجار طی سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ گردآوری و پس از آماده‌سازی در محیط نرم‌افزار ArcMap تحلیل شدند. برای بررسی ساختار کلی پراکندگی رخدادها و تعیین نوع الگوی فضایی از تابع Ripley’s K، برای نمایش توزیع فضایی و شناسایی کانون‌های تراکم رخدادهای ثبت‌شده از تحلیل چگالی کرنل (KDE)، برای بررسی الگوی همجواری و خودهمبستگی فضایی رخدادهای ثبت‌شده برحسب جنسیت از آماره‌های Global Moran’s I و Local Moran’s I و در نهایت برای شناسایی کانون‌های تمرکز فضایی معنادار از آماره Getis-Ord Gi* استفاده شد. نتایج و بحث:: نتایج نشان داد که رخدادهای ثبت‌شده اقدام به خودکشی در شهر بیجار از الگوی فضایی خوشه‌ای و غیرتصادفی پیروی می‌کنند. تابع Ripley’s K وجود ساختار خوشه‌ای را در تمامی مقیاس‌های فاصله‌ای تأیید کرد و تحلیل چگالی کرنل نیز توزیعی ناهمگن و چندکانونی از رخدادهای ثبت‌شده را نشان داد؛ به‌گونه‌ای که بیشترین تراکم رخدادها در مرکز و جنوب شهر و تراکم‌های متوسط در نواحی شمال‌غربی و شرقی مشاهده شد. همچنین، آماره Global Moran’s I وجود خودهمبستگی فضایی مثبت و معنادار را در الگوی توزیع رخدادهای ثبت‌شده برحسب جنسیت نشان داد. نتایج Local Moran’s I و Getis-Ord Gi* نیز بیانگر تفاوت در سازمان‌یافتگی فضایی رخدادهای ثبت‌شده زنان و مردان بود؛ به‌گونه‌ای که تمرکز نسبی رخدادهای ثبت‌شده زنان بیشتر در نواحی حاشیه‌ای و تمرکز نسبی رخدادهای ثبت‌شده مردان عمدتاً در نواحی مرکزی و جنوبی شهر مشاهده شد. این یافته‌ها بیانگر تفاوت در الگوهای همجواری و تمرکز فضایی رخدادهای ثبت‌شده برحسب جنسیت بوده و نباید به‌عنوان تفاوت در نرخ یا خطر خودکشی میان زنان و مردان تفسیر شوند. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که توزیع رخدادهای ثبت‌شده اقدام به خودکشی در شهر بیجار دارای الگوهای فضایی غیرتصادفی و خوشه‌ای است. تحلیل‌های مکانی بیانگر تمرکز بیشتر رخدادهای ثبت‌شده در برخی نواحی شهر و وجود تفاوت در سازمان‌یافتگی فضایی رخدادهای زنان و مردان است. این الگوها را می‌توان در پرتو عوامل ساختاری، اجتماعی، فرهنگی و محیطی تفسیر کرد. با توجه به اینکه نقشه‌های تراکم صرفاً توزیع فضایی رخدادهای ثبت‌شده را نمایش می‌دهند، نتایج این پژوهش نباید به‌عنوان بیانگر نرخ یا خطر واقعی خودکشی در جمعیت تفسیر شوند. بر این اساس، طراحی مداخلات پیشگیرانه با رویکرد مکان‌محور و توجه هم‌زمان به ویژگی‌های اجتماعی و جنسیتی هر ناحیه می‌تواند در ارتقای اثربخشی برنامه‌های پیشگیری از خودکشی مؤثر باشد.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_107310_cc6cce6ab3d6c81de7bd4da0520f3717.pdf