دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 7 13 2025 10 11 Meta-Analysis of Livelihood Resilience Studies in Rural Areas of Iran فراتحلیل مطالعات تاب‌آوری معیشتی در مناطق روستایی ایران 1 18 103905 10.48308/sdge.2023.103905 FA توران عرب مختاری گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0003-1859-1358 پگاه مریدسادات گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران مرتضی توکلی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0002-5347-9559 ناصر رضائی پژوهشکده گردشگری، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران Journal Article 2023 07 10 Background and Purpose: Livelihood resilience is a combination of the concepts of resilience and livelihood, which is used to study the livelihoods of rural people and their resilience after disruptions and shocks. It has been widely used in various research areas such as climate change, disaster management, food security, social ecology, and sustainable development. In this regard, the present study seeks to rely on the meta-analysis of studies conducted in the field of rural livelihood resilience, while identifying the theories used to explain livelihood resilience, the variables and factors affecting it, and to explain what variables are related to livelihood resilience in rural areas of Iran, as a dependent variable, and what variables are affected by the improvement of livelihood resilience in the country's regions? In order to prepare the ground for future research to improve and promote livelihood resilience in these types of communities. Methodology: The approach used in the present study is qualitative and based on the documentary method of meta-analysis. The statistical population of this study is the studies that have been written in the period from 2013 to 2022 on the subject of livelihood resilience in Iran. In order to select the sample, according to the purpose of the research in relation to the study of the status of these studies in rural areas, as a result, these studies were refined based on the thematic relationship with the topic of livelihood resilience in rural areas of Iran, and finally 18 study documents, including scientific-research, conference, and proposal articles and academic dissertations that were directly done in this subject area were selected and reviewed. In this regard, the process of selecting the sample documents was as follows: the researchers searched and collected the relevant research background, including library and electronic, within the framework of the research objectives and problem, and in this regard, despite the existence of an extensive list of studies in the field of livelihood resilience, only the researches that were located in rural areas were selected. The screening process and the strategy used to select the studies were based on the use of keywords including "livelihood resilience, livelihood resilience, along with words such as village, household, rural households, villagers" in the titles of previous studies. Findings and Discussion: In the studies reviewed, sustainable livelihood variables (including: sustainable livelihood indicators, livelihood strategies, and livelihood capital) and then, types of natural hazards and contextual variables have the highest frequency in the discussion of livelihood resilience in rural areas. Among the sustainable livelihood indicators, the share of "economic" and "socio-cultural" indicators is greater than other indicators and dimensions of sustainable livelihood, which actually indicates the strong impact of these indicators on increasing the livelihood resilience of the rural areas studied. Among the types of natural hazards, the share of the drought variable is greater than the other hazards, which has been studied as an effective hazard in the livelihood resilience of rural areas. Examining the effect of contextual variables shows that researchers have paid attention to important variables such as gender, women, and other contextual variables that affect the livelihood resilience of rural areas in Iran. Conclusion: The analysis showed that the research conducted in the area of livelihood resilience in rural settlements can be categorized into (sustainable livelihoods), (natural disasters) and (situational variables). The sustainable livelihoods variable was the most numerous variable measured by researchers regarding various aspects of its relationship to livelihood resilience issues in rural settlements. In other words, from the perspective of the studies examined, sustainable livelihoods indicators and factors contribute more to decreased or increased livelihood resilience in rural settlements than other variables. پیشینه و هدف: تاب‌آوری معیشتی ترکیبی از مفاهیم تاب‌آوری و معیشت است که برای مطالعه معیشت روستاییان و تاب‌آوری آنها پس از آشفتگی‌ها و شوک‌ها به کار گرفته می‌شود و در تحقیقات مختلف در زمینه تغییرات اقلیمی، مدیریت بلایا، امنیت غذایی، بوم‌شناسی اجتماعی و توسعه پایدار به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفته‌ است. در این راستا، هدف پژوهش حاضر آن است تا با تکیه بر فراتحلیل مطالعات انجام شده در حوزه تاب‌آوری معیشتی روستایی، ضمن شناسایی نظریه‌های مورد استفاده برای تبیین تاب‌آوری معیشتی، متغیرها و عوامل مؤثر بر آن، توضیح دهد که چه متغیرهایی به عنوان متغیر وابسته با تاب‌آوری معیشتی در مناطق روستایی ایران مرتبط هستند و چه متغیرهایی تحت تأثیر بهبود تاب‌آوری معیشتی در مناطق کشور قرار می‌گیرند تا زمینه را برای تحقیقات آینده برای بهبود و ارتقای تاب‌آوری معیشتی در این نوع جوامع فراهم کند. روش‌شناسی: رویکرد مورد استفاده در پژوهش حاضر کیفی و مبتنی بر روش اسنادی فراتحلیل است. جامعه آماری این پژوهش، مطالعاتی است که در بازه زمانی 1392 تا 1401 در مورد موضوع تاب‌آوری معیشتی در ایران نوشته شده‌اند. برای انتخاب حجم نمونه، با توجه به هدف تحقیق در رابطه با بررسی وضعیت این مطالعات در مناطق روستایی، ابتدا این مطالعات بر اساس ارتباط موضوعی با موضوع تاب‌آوری معیشت در مناطق روستایی ایران پالایش شدند و در نهایت 18 سند مطالعاتی شامل مقالات علمی-پژوهشی، کنفرانسی و پایان‌نامه‌های دانشگاهی که مستقیماً در این حوزه موضوعی انجام شده بودند، انتخاب و بررسی شدند. در این راستا، فرآیند انتخاب اسناد نمونه به شرح زیر بود: محققان در چارچوب اهداف و مسئله تحقیق، پیشینه تحقیقاتی مرتبط، اعم از کتابخانه‌ای و الکترونیکی را جستجو و جمع‌آوری کردند و با وجود فهرست گسترده‌ای از مطالعات در حوزه تاب‌آوری معیشتی، تنها تحقیقاتی که در مناطق روستایی قرار داشتند، انتخاب شدند. فرآیند غربالگری و استراتژی مورد استفاده برای انتخاب مطالعات بر اساس استفاده از کلمات کلیدی شامل «تاب‌آوری معیشت، تاب‌آوری معیشتی، به همراه کلماتی مانند روستا، خانوار، خانوارهای روستایی، روستاییان» در عناوین مطالعات قبلی بود. یافته‌ها و بحث: در مطالعات بررسی‌شده، متغیرهای معیشت پایدار (شامل: شاخص‌های معیشت پایدار، راهبردهای معیشتی و سرمایه معیشتی) و پس از آن، انواع مخاطرات طبیعی و متغیرهای زمینه‌ای بیشترین فراوانی را در بحث تاب‌آوری معیشتی در مناطق روستایی دارند. از میان شاخصهای معیشت پایدار، سهم شاخصهای «اقتصادی» و «اجتماعی- فرهنگی» از دیگر شاخصها و ابعاد معیشت پایدار بیشتر میباشد که در واقع از تأثیرگذاری شدید این شاخصها در افزایش تابآوری معیشتی مناطق روستایی مورد مطالعه حکایت دارد. از میان انواع مخاطرات طبیعی سهم متغیر خشکسالی بیشتر از بقیه مخاطرات میباشد که به عنوان مخاطره اثرگذار در تابآوری معیشتی مناطق روستایی بررسی شده است. بررسی تأثیر متغیرهای زمینه‌ای نشان می‌دهد محققان به متغیرهای مهمی مانند جنسیت، زنان و سایر متغیرهای زمینه‌ای مؤثر بر تاب‌آوری معیشتی مناطق روستایی ایران توجه داشتهاند. نتیجه‌گیری: تجزیه‌وتحلیل‌ها نشان داد که تحقیقات انجام‌شده در حوزه تاب‌آوری معیشتی در سکونتگاه‌های روستایی را می‌توان به (معیشت پایدار)، (بلایای طبیعی) و (متغیرهای زمینهای) طبقه‌بندی کرد. متغیر معیشت پایدار، بیشترین متغیری بود که توسط محققان در مورد جنبه‌های مختلف ارتباط آن با مسائل تاب‌آوری معیشتی در سکونتگاه‌های روستایی سنجیده شد؛ به عبارت دیگر، از دیدگاه مطالعات بررسی‌شده، شاخص‌ها و عوامل معیشت پایدار نسبت به سایر متغیرها، سهم بیشتری در کاهش یا افزایش تاب‌آوری معیشتی در سکونتگاه‌های روستایی دارند.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_103905_2d8f78ffec86574f78b9c91c4a30d08b.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 7 13 2025 10 11 Analysis and Study of Spatial Segregation in Cities (Case Study: Boroujerd City) تحلیل و بررسی جدایی گزینی فضایی در شهرها ( مطالعه موردی: شهر بروجرد) 19 32 106329 10.48308/sdge.2025.238954.1240 FA محمد بیرانوند گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران عبدالرضا رحمانی فضلی گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران ژیلا سجادی گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران محسن کلانتری گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 02 26 Background and Purpose: The objective of this research is to analyze and investigate the foundations of spatial segregation in the city of Borujerd. Most domestic studies on segregation have primarily focused on socio-cultural foundations, relying on data from the Statistical Center of Iran and questionnaire surveys. Most of these studies have been conducted in metropolitan areas, with limited research addressing small and medium-sized cities. In all these studies, the dual spatial structure of cities—namely, the division between northern and southern areas—is evident. However, recent research has begun to emphasize the role of emerging factors such as the COVID-19 pandemic, climate change, and virtual social networks. Methodology: This research is fundamental-applied in terms of objective and follows an descriptive-analytical method based on direct observations and questionnaire distribution. The primary spatial units of analysis are the urban neighborhoods of Borujerd, which are classified into five distinct clusters: marginalized neighborhoods, annexed villages, privileged neighborhoods, pre-planned residential complexes, and the city's historical core neighborhoods. Data collection was conducted through both documentary and field research methods. To identify the influential factors in socio-economic segregation among different areas of Borujerd, questionnaires were distributed using simple random sampling, with the number of questionnaires allocated proportionally to each cluster's population. The study population comprises all residents of Borujerd, which had a total population of 249,337 according to the 2016 national census. The sample size was determined using Cochran's formula, resulting in 384 completed questionnaires. Findings and Discussion: In marginalized neighborhoods, the presence of extended family and tribal affiliations emerges as the most significant factor in residential choice. For annexed villages, respondents identified two primary determinants: the absence of overcrowding and the presence of kinship networks. Residents of privileged neighborhoods prioritize different criteria, with two factors being particularly influential: the lack of population density and cultural homogeneity, particularly in terms of educational attainment levels among neighbors. Pre-planned residential complexes demonstrate a more complex set of considerations, where three factors play crucial roles: low population density, cultural similarity in educational backgrounds, and the perceived absence of criminal activity. The historical core neighborhoods of the city show similar patterns to the planned complexes, with residents valuing the same three factors: minimal crowding, cultural/educational homogeneity, and low crime rates. Conclusion: Spatial segregation is not merely a physical or economic phenomenon but is significantly influenced by social, cultural, and security factors. The findings reveal that individuals prefer living in neighborhoods with socio-cultural homogeneity, where conditions such as high security, similar educational levels, low population density, and the presence of relatives or close kin are maintained. These preferences lead to the formation of class-homogeneous or ethnically homogeneous neighborhoods, which in turn intensify spatial segregation. The spatial distribution of low, middle, and high socio-economic groups in Borujerd is distinctly clustered, a pattern shaped by the metrics used to construct the city's different socio-economic strata. This clustering pattern results from urban planning systems that have focused on developing pre-planned residential complexes and expanding facilities and services in privileged neighborhoods and the city's historical core, while neglecting the expansion of marginalized neighborhoods and annexed villages. The study demonstrates that spatial segregation in Borujerd manifests through clear divisions between northern and south areas, with the southern part of the city accommodating lower socio-economic groups and the north part housing middle- upper class residents. پیشینه و هدف: هدف این پژوهش تحلیل و بررسی بنیان‌های جداییگزینی فضایی در شهر بروجرد است. پژوهشهای داخلی بیشتر بر مبنای بنیانهای اجتماعی- فرهنگی جدایی گزینی صورت گرفته‌ و بر دادههای مرکز آمار و پرسشنامه متکی هستند. اکثر این پژوهشها در کلان‌شهرها صورت گرفته و در مورد شهرهای کوچک و میانی مطالعات محدود است. در تمامی این پژوهشها ساختار دونیمه‌ای شهرها یعنی شمال و جنوب شهر به‌خوبی نمایان است امروزه در پژوهشهای جدید بر نقش عواملی کرونا، تغییرات اقلیمی و شبکههای مجازی تأکید میشود. روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف بنیادی –کاربردی میباشد و از نظر روش تحقیق توصیفی – تحلیلی بر اساس مشاهدات مستقیم و توزیع پرسشنامه است. واحد فضایی اولیه محلات شهری شهر بروجرد میباشد که در پنج خوشه محلات حاشیهنشین، روستاهای الحاق شده به شهر، محلات برخوردار، شهرکهای از پیش برنامهریزی شده و محلات هسته شکل‌گیری شهر دستهبندی میشوند برای گردآوری داده‌ها از دو روش اسنادی و میدانی بهره گرفته شد و برای شناسایی عوامل تأثیرگذار در جداییگزینی میان پایگاههای اجتماعی – اقتصادی شهر بروجرد به تناسب جمعیت خوشهها پرسشنامه با استفاده از روش تصادفی ساده توزیع میگردد. جامعه آماری این پژوهش تمام شهروندان شهر بروجرد میباشد که در سرشماری سال 1395 جمعیتی بالغ‌بر 249337 نفر بوده که از فرمول شارل کوکران برای تعیین حجم نمونه استفاده و حجم نمونه برابر با 384 مورد شد. جهت توصیف دادههای پرسشنامه و تجزیه‌وتحلیل داده‌های حاصل از پرسشنامه از روش رگرسیون لجستیک اسمی چندوجهی بهره گرفته شد. یافته‌ها و بحث: در انتخاب محله مسکونی در محلات حاشیهنشین عامل حضور طایفه و اقوام نزدیک بیشترین تأثیر را دارد از طرفی دو عامل مهم در تعیین روستاهای الحاق شده به شهر برای سکونت از نظر پاسخگویان نبود شلوغی و ازدحام جمعیت و حضور طایفه و اقوام است. از نظر پاسخگویان محلات برخوردار شهر دو عامل نبود شلوغی و نبود ازدحام جمعیت و وضعیت فرهنگی مشابه از نظر سطح تحصیل ساکنان در انتخاب محله مسکونی نقش بیشتری دارند. در شهرکهای از پیش برنامهریزی شده سه عامل نبود شلوغی و نبود ازدحام جمعیت، وضعیت فرهنگی مشابه از نظر سطح تحصیل ساکنان و نبود جرم و جنایت در انتخاب محله مسکونی نقش بسزایی دارد. در محلات هسته شکل‌گیری شهر عواملی همچون نبود شلوغی و نبود ازدحام جمعیت و وضعیت فرهنگی مشابه از نظر سطح تحصیل ساکنان و نبود جرم و جنایت در انتخاب محله مسکونی تأثیر بیشتری دارد. نتیجه‌گیری: جدایی گزینی تنها یک پدیده کالبدی یا اقتصادی نیست، بلکه تحت تأثیر عوامل اجتماعی، فرهنگی و امنیتی نیز شکل میگیرد. یافتهها حاکی از آن است که افراد تمایل دارند در محلههایی ساکن شوند که همگنی اجتماعی – فرهنگی داشته باشند و شرایطی نظیر امنیت بالا، سطح مشابه تحصیلات، تراکم جمعیت پایین و حضور خویشاوندان یا اقوام نزدیک در آن رعایت شده باشد. این ترجیحات منجر به شکلگیری محله‌های همگن از نظر طبقاتی یا قومی میشود که خود به تشدید جداییگزینی فضایی دامن میزند. توزیع فضایی پایگاههای اجتماعی اقتصادی پایین، متوسط و بالا در شهر بروجرد کاملاً خوشه‌ای است و این خوشهبندی بر اساس سنجههای به کار رفته در ساخت پایگاه‌های اجتماعی – اقتصادی مختلف شهر بروجرد شکل گرفته است. این الگوی خوشه‌ای ماحصل نظام برنامهریزی شهری در ساخت شهرکهای از پیش برنامهریزی شده و توسعه امکانات و خدمات در محلات برخوردار و هسته شکل‌گیری شهر و نادیده گرفتن گسترش محلات حاشیهنشین و روستاهای الحاق شده به شهر است. این مطالعه نشان می‌دهد که جدایی‌گزینی فضایی در بروجرد از طریق تقسیم‌بندی‌های واضح بین مناطق شمالی و جنوبی آشکار می‌شود، به‌طوری‌که بخش جنوبی شهر محل سکونت گروه‌های اجتماعی-اقتصادی پایین‌تر و بخش شمالی محل سکونت ساکنان طبقه متوسط و بالا است.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_106329_7aa2187a610652405f76876c13d21410.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 7 13 2025 09 23 Perception-Expectation and Therapeutic Justice at the Extra-local Scale: The Organizational Commitment of Mehraneh in Redefining a Cancer Patient-Friendly City ادراک –انتظار و عدالت درمانی در مقیاس فرامحلی: تعهد سازمانی مهرانه در بازتعریف شهر دوستدار بیماران سرطانی 33 48 105786 10.48308/sdge.2025.239025.1242 FA محمدتقی حیدری گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران عظیم علی شائی گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران نرگس کوراوند تخت سبزی گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 03 03 Background and Purpose: Cancer is one of the most pressing public health issues in urban societies, with increasing prevalence placing significant pressure on healthcare systems and social support infrastructures. Beyond being a personal health crisis, cancer is also a social and environmental challenge that underscores the growing need for therapeutic justice in cities. Patients diagnosed with cancer often face multiple layers of vulnerability due to the complexity of their healthcare and psychosocial needs. In this context, the concept of a "Cancer Patient-Friendly City" emerges as a novel and holistic approach to address inequalities in access to care and support services. Organizations like Mehraneh, which provide integrated support to cancer patients in Iran, play a crucial role in realizing this vision. This study seeks to evaluate how effectively Mehraneh’s services contribute to healthcare accessibility, service quality, and overall patient satisfaction in Zanjan city. Methodology: This research employs a quantitative, survey-based methodology to assess the impact of Mehraneh’s activities on cancer patients' access to healthcare services and their perceptions of service quality. The primary aim is to understand patients’ expectations and perceptions regarding the healthcare and psychosocial support services they receive, with an emphasis on identifying the service quality dimensions that most influence their satisfaction. Data collection was conducted through a structured questionnaire based on the SERVQUAL model, which measures five key dimensions of service quality: tangibility, reliability, responsiveness, assurance, and empathy. The questionnaire was carefully designed to capture both the expected level of services and the actual perceived performance, enabling a gap analysis to identify specific areas requiring improvement. The target population consisted of cancer patients who received support from Mehraneh in 2024. Using a random sampling approach, 40 patients were selected from this group to participate in the study. Responses were analyzed statistically to explore correlations between various dimensions of service quality and levels of patient satisfaction. This method ensured a high level of objectivity and offered insights that could be generalized—within limits—to similar contexts involving NGO-led healthcare support. Findings and Discussion: The analysis revealed that among the five dimensions of service quality, “assurance” and “reliability” had the most significant and direct effects on patient perceptions and expectations. These two components were repeatedly identified by participants as fundamental to their sense of trust and confidence in the services offered by Mehraneh. The assurance dimension—referring to the knowledge, professionalism, and respectful behavior of the organization’s staff—played a key role in making patients feel secure and valued. Similarly, the reliability dimension—relating to the organization’s consistency in delivering promised services accurately and on time—was essential in reinforcing a sense of stability and dependability. These findings highlight that trust-building mechanisms, anchored in these two dimensions, are critical for achieving patient satisfaction. Moreover, the results emphasize the strategic importance of aligning service delivery with patient expectations to close the perceived service gaps. For NGOs and community-based healthcare organizations, focusing on assurance and reliability can serve as an effective means to not only enhance satisfaction but also contribute to broader social goals, such as promoting equitable access to care and fostering therapeutic justice. Conclusion: This study concludes that enhancing cancer patients’ trust and satisfaction plays a pivotal role in improving the overall quality of healthcare services and in advancing the ideal of therapeutic justice, especially in urban environments. For organizations like Mehraneh, which are committed to supporting vulnerable populations, paying strategic attention to assurance and reliability can yield long-term benefits. These include improving patient experiences, increasing adherence to care, and ultimately enhancing the quality of life for individuals battling cancer. The insights from this study provide valuable direction for healthcare policymakers and support organizations aiming to create more inclusive and patient-centered health systems. پیشینه و هدف: سرطان یکی از مهم‌ترین و بحرانی‌ترین چالش‌های سلامت عمومی در جوامع شهری به شمار می‌رود؛ به‌ویژه آنکه شیوع روزافزون آن، فشار زیادی بر نظام‌های درمانی و زیرساخت‌های حمایتی اجتماعی وارد کرده است. این بیماری تنها یک بحران فردی نیست، بلکه چالشی اجتماعی و محیط‌زیستی نیز محسوب می‌شود که لزوم توجه به عدالت درمانی در فضاهای شهری را بیش‌ازپیش برجسته می‌سازد. بیماران مبتلا به سرطان به دلیل پیچیدگی نیازهای درمانی و روان‌اجتماعی خود، اغلب با لایه‌های متعددی از آسیب‌پذیری مواجه هستند. در این راستا، مفهوم «شهر دوستدار بیمار سرطانی» به‌عنوان رویکردی نوین و جامع مطرح می‌شود که هدف آن کاهش نابرابری‌ها در دسترسی به مراقبت‌های درمانی و خدمات حمایتی است. سازمان‌هایی مانند «مهرانه» که در ایران به‌صورت تخصصی به حمایت از بیماران سرطانی می‌پردازند، نقش کلیدی در تحقق این رویکرد ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر به دنبال ارزیابی میزان اثربخشی خدمات مهرانه در ارتقای دسترسی بیماران به خدمات سلامت، بهبود کیفیت خدمات و افزایش رضایت کلی آن‌ها در شهر زنجان است. روش‌ها: این مطالعه با استفاده از روش تحقیق کمی و مبتنی بر پیمایش به بررسی تأثیر فعالیت‌های حمایتی مهرانه بر دسترسی بیماران سرطانی به خدمات بهداشتی و ادراک آن‌ها از کیفیت این خدمات می‌پردازد. هدف اصلی، درک انتظارات و برداشت‌های بیماران نسبت به خدمات درمانی و پشتیبانی روان‌اجتماعی دریافتی است، با تأکید بر شناسایی مؤلفه‌هایی از کیفیت خدمات که بیشترین نقش را در رضایت بیماران دارند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‌ای ساختاریافته بر پایه مدل سروکوال (SERVQUAL) است که پنج بُعد کلیدی کیفیت خدمات را می‌سنجد: ملموس بودن (tangibility)، قابلیت اعتماد (reliability)، پاسخگویی (responsiveness)، اطمینان‌بخشی (assurance) و همدلی (empathy). این پرسشنامه به‌گونه‌ای طراحی شده بود که هم سطح مورد انتظار خدمات و هم عملکرد ادراک‌شده واقعی را ارزیابی کند؛ به این ترتیب، امکان تحلیل شکاف بین انتظارات و واقعیت خدمات فراهم شد. جامعه آماری، شامل بیماران سرطانی تحت پوشش مهرانه در سال 2024 بود که به‌صورت تصادفی تعداد 40 نفر از آنان برای مشارکت در پژوهش انتخاب شدند. داده‌های گردآوری‌شده به روش آماری تحلیل گردید تا روابط بین ابعاد مختلف کیفیت خدمات و میزان رضایت بیماران آشکار شود. این رویکرد، به حفظ عینیت پژوهش و تعمیم‌پذیری نسبی یافته‌ها در زمینه حمایت‌های درمانی توسط سازمان‌های غیردولتی کمک می‌کند. یافته‌ها: یافته‌های آماری نشان داد که در میان پنج بُعد کیفیت خدمات، دو مؤلفه اطمینان‌بخشی و قابلیت اعتماد بیشترین تأثیر مستقیم، قوی و معنادار را بر برداشت‌ها و انتظارات بیماران داشته‌اند. شرکت‌کنندگان در پژوهش بارها به نقش حیاتی این دو بُعد در ایجاد اعتماد و اطمینان نسبت به خدمات مهرانه اشاره کرده‌اند. بعد اطمینان‌بخشی که به دانش، تخصص، رفتار حرفه‌ای و احترام کارکنان اشاره دارد، نقش مهمی در القای حس امنیت و ارزشمندی به بیماران ایفا کرده است. همچنین، بعد قابلیت اعتماد که به تعهد سازمان در ارائه خدمات وعده‌داده‌شده با دقت و ثبات اشاره دارد، عاملی اساسی در شکل‌گیری احساس ثبات و اتکاپذیری در ذهن بیماران بوده است. این نتایج نشان می‌دهد که سازوکارهای اعتمادساز مبتنی بر این دو بُعد، برای دستیابی به رضایت بیماران کاملاً حیاتی هستند. افزون بر این، همسویی بین عملکرد واقعی خدمات و انتظارات بیماران، در کاهش شکاف‌های درک شده اهمیت راهبردی دارد. برای سازمان‌های غیردولتی و نهادهای محلی ارائه‌دهنده خدمات درمانی، تمرکز بر «اطمینان‌بخشی» و «قابلیت اعتماد» می‌تواند راهکاری مؤثر برای افزایش رضایت و نیز دستیابی به اهداف اجتماعی گسترده‌تر مانند عدالت درمانی و دسترسی برابر به خدمات باشد. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که ارتقای سطح اعتماد و رضایت بیماران سرطانی نقش بنیادینی در بهبود کیفیت کلی خدمات درمانی و نیز تحقق آرمان عدالت درمانی در فضاهای شهری دارد. برای نهادهایی مانند مهرانه که مأموریت حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر را بر عهده دارند، توجه راهبردی به ابعاد «اطمینان‌بخشی» و «قابلیت اعتماد» می‌تواند منجر به دستاوردهای ماندگار شود؛ از جمله ارتقای تجربه بیمار، افزایش تبعیت از روند درمان و در نهایت بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان. یافته‌های این مطالعه می‌تواند مسیر روشنی پیش روی سیاست‌گذاران حوزه سلامت و نهادهای حمایتی در جهت طراحی نظام‌های سلامت فراگیر و بیمارمحور قرار دهد.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_105786_14b9e6a80ba680a1ce11fd03f74c471f.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 7 13 2025 09 23 Analyzing the Effects of Elite Engagement Indicators on Creative City Planning Case Study: Qom City تحلیل اثرات شاخص های مشارکت نخبگان در برنامه ریزی شهر خلاق مطالعه موردی: شهر قم 49 63 105105 10.48308/sdge.2024.236554.1208 FA مجید بهزادی نیا گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران هادی سروری گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران مریم دانشور گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران Journal Article 2024 08 12 Background and Purpose: With the emergence of participatory planning in the 1970s, attention to stakeholder and influential groups, including elite participation, became one of the main topics. However, today, due to the specialization of planning, lack of resources, and broad expectations, public participation has decreased. This issue has caused urban programs to address only the apparent needs of individuals while neglecting their fundamental needs, consequently leading to the deterioration and inefficiency of urban areas. The lack of attention to elite participation in urban discussions has had significant effects on urban projects and programs, resulting in challenges such as lack of commitment, communication problems, absence of transparency, misguided policies, and disorganization. In the Iranian context, urban elite participation in urban policymaking remains ambiguous. The city of Qom faces challenges and issues related to urban elite participation, including the lack of suitable spaces for participation and information exchange, workshops, summits, and participatory meetings. Based on this, the present study was conducted with the aim of analyzing the effects of elite participation indicators in creative city planning and specifically focuses on the city of Qom. Methodology: The present study utilized a descriptive-analytical method to examine the role of elite participation in creative city planning. This research is of an applied type and aims to explore the relationships between variables and phenomena and address issues and challenges related to urban creativity, such as expertise and experience, participation in decision-making, connection with the urban community, transparency, and recognition and evaluation of the urban community from the perspective of elite participation. The statistical population under study includes all experts and specialists in the fields of sociology, geography, urban planning, and architecture in this area, and the snowball sampling method was used to select the samples. A questionnaire was prepared through surveying 60 experts and elites, and after confirming its validity, the questionnaire was finalized. The Cronbach's alpha method was used to determine the reliability of the questionnaire, and the alpha coefficient was calculated. Moreover, the DEMATEL method was used for data analysis. This method is a decision-making approach based on pairwise comparisons that conducted analysis using a pairwise comparison matrix among the criteria and indicators of this study and applying a specific scoring scale. The DEMATEL technique is an analytical method used to examine causal relationships between various factors or criteria within a system and is capable of creating a network relationship map and modeling the interrelationships among factors. This method has the capability of structuring a relationship map with clear interconnections among sub-criteria for each criterion and has been used to create causal diagrams that visualize the cause-and-effect relationships among subsystems. Findings and Discussion: The DEMATEL results revealed that in the D+R vector, the indicators of urban community assessment, transparency in decision-making, social participation, project management ability, and interaction with citizens and managers are among the most important and influential factors in creative city planning. In the D-R vector, indicators such as understanding urban infrastructure, project implementation transparency, participation of skilled individuals, work experience, and interaction with citizens and managers were identified as causal factors. In contrast, indicators such as informing the urban community, communication skills, and interaction with related institutions were recognized as effect-receiving factors. Communication skills emerged as the most effect-receiving variable, while project management ability was identified as the most influential variable. Overall, interaction with the urban community and transparency in decision-making played a pivotal role in enhancing creative city planning. Conclusion: The results showed that urban community assessment, transparency, participation in decision-making, expertise and experience, and interaction with the urban community rank in high levels of importance. The lack of elite participation in urban planning has led to coordination problems in implementing creative and cultural projects, reduced urban attractiveness, and decreased elite engagement. Facilitating elite participation strengthens citizen trust and encourages their active participation in urban development. The study emphasized that active elite participation is the cornerstone of successful creative city planning, which not only resolves coordination problems but also enhances the attractiveness and cultural dynamism of urban areas زمینه و هدف: با ظهور برنامه‌ریزی مشارکتی در دهه ۱۹۷۰، توجه به گروه‌های ذی‌نفع و تأثیرگذار، از جمله مشارکت نخبگان، به یکی از موضوعات اصلی تبدیل شد؛ اما امروزه، به دلیل تخصصی شدن برنامه‌ریزی، کمبود منابع و انتظارات گسترده، مشارکت عمومی کاهش یافته است. این مسئله باعث شده برنامه‌های شهری تنها به نیازهای ظاهری افراد بپردازند و نیازهای بنیادی آن‌ها را نادیده بگیرند که در نتیجه منجر به تخریب و ناکارآمدی مناطق شهری شده است. عدم توجه به مشارکت نخبگان در بحث‌های شهری، تأثیرات قابل توجهی بر پروژه‌ها و برنامه‌های شهری داشته و منجر به چالش‌هایی نظیر عدم تعهد، مشکلات ارتباطی، فقدان شفافیت، سیاست‌های نادرست و بی‌نظمی شده است. در بافت ایران، مشارکت نخبگان شهری در سیاست‌گذاری شهری همچنان مبهم باقی مانده است. شهر قم با چالش‌ها و مسائلی مرتبط با مشارکت نخبگان شهری مواجه است که شامل فقدان فضاهای مناسب برای مشارکت و تبادل اطلاعات، کارگاه‌ها، نشست‌ها و جلسات مشارکتی است. بر این اساس، مطالعه حاضر با هدف تحلیل تأثیرات شاخص‌های مشارکت نخبگان در برنامه‌ریزی شهر خلاق انجام شده و به طور خاص بر شهر قم متمرکز است. روش‌شناسی: مطالعه حاضر از روش توصیفی-تحلیلی برای بررسی نقش مشارکت نخبگان در برنامه‌ریزی شهر خلاق استفاده کرده است. این تحقیق از نوع کاربردی است و هدف آن کشف روابط بین متغیرها و پدیده‌ها و پرداختن به مسائل و چالش‌های مربوط به خلاقیت شهری، نظیر تخصص و تجربه، مشارکت در تصمیم‌گیری، ارتباط با جامعه شهری، شفافیت و شناخت و ارزیابی جامعه شهری از منظر مشارکت نخبگان است. جامعه آماری مورد مطالعه شامل تمامی کارشناسان و متخصصان رشته‌های جامعه‌شناسی، جغرافیا، شهرسازی و معماری در این حوزه است و از روش نمونه‌گیری گلوله برفی برای انتخاب نمونه‌ها استفاده شده است. با نظرسنجی از ۶۰ کارشناس و نخبه، پرسشنامه‌ای تهیه شد و پس از تأیید اعتبار آن، پرسشنامه نهایی گردید. برای تعیین پایایی پرسشنامه از روش آلفای کرونباخ استفاده شد و ضریب آلفا محاسبه گردید. همچنین، برای تحلیل داده‌ها از روش دیمتل استفاده شد. این روش، روشی برای تصمیم‌گیری بر اساس مقایسات زوجی است که با استفاده از ماتریس مقایسه زوجی بین معیارها و شاخص‌های این مطالعه و اعمال مقیاس امتیازدهی خاص، تحلیل انجام شد. تکنیک دیمتل روشی تحلیلی است که برای بررسی روابط علّی بین عوامل یا معیارهای مختلف در یک سیستم استفاده شده و قادر است نقشه روابط شبکه‌ای ایجاد کرده و روابط متقابل بین عوامل را مدل‌سازی نماید. این روش قابلیت ساختاردهی به نقشه روابط با ارتباطات شفاف بین زیرمعیارها برای هر معیار را داشته و برای ایجاد نمودارهای علّی که روابط علت و معلولی بین زیرسیستم‌ها را تجسم بخشد، استفاده شده است. یافته‌ها و بحث: نتایج دیمتل نشان داد که در بردار D+R، شاخص‌های ارزیابی جامعه شهری، شفافیت در تصمیم‌گیری، مشارکت اجتماعی، توانایی مدیریت پروژه و تعامل با شهروندان و مدیران از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین عوامل در برنامه‌ریزی شهر خلاق هستند. در بردار D-R، شاخص‌هایی نظیر درک زیرساخت‌های شهری، شفافیت اجرای پروژه، مشارکت افراد ماهر، تجربه کاری و تعامل با شهروندان و مدیران به عنوان عوامل علّی شناسایی شدند. در مقابل، شاخص‌هایی نظیر اطلاع‌رسانی به جامعه شهری، مهارت‌های ارتباطی و تعامل با نهادهای مرتبط به عنوان عوامل تأثیرپذیر شناخته شدند. مهارت‌های ارتباطی به عنوان تأثیرپذیرترین متغیر ظاهر شد، در حالی که توانایی مدیریت پروژه به عنوان تأثیرگذارترین متغیر شناسایی شد. به طور کلی، تعامل با جامعه شهری و شفافیت در تصمیم‌گیری نقش محوری در تقویت برنامه‌ریزی شهر خلاق ایفا نمودند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که ارزیابی جامعه شهری، شفافیت، مشارکت در تصمیم‌گیری، تخصص و تجربه و تعامل با جامعه شهری در رتبه‌های بالای اهمیت قرار دارند. فقدان مشارکت نخبگان در برنامه‌ریزی شهری منجر به مشکلات هماهنگی در اجرای پروژه‌های خلاقانه و فرهنگی، کاهش جذابیت شهری و کاهش تعامل نخبگان شده است. تسهیل مشارکت نخبگان اعتماد شهروندان را تقویت نموده و مشارکت فعال آن‌ها در توسعه شهری را تشویق نماید. مطالعه تأکید نمود که مشارکت فعال نخبگان سنگ بنای برنامه‌ریزی موفق شهر خلاق است که نه تنها مشکلات هماهنگی را برطرف ساخته، بلکه جذابیت و پویایی فرهنگی مناطق شهری را نیز افزایش داده است.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_105105_63a8a5b7777ba641c3b804fc52d07e90.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 7 13 2025 09 23 A Cross-Sectional Assessment of the Stability of the Transportation System During the Corona Epidemic (Case: users of line 7 of Tehran's Rapid Bus System) ارزیابی مقطعیِ میزان پایداری نظام جابجایی در دوران همه‌گیری کرونا (مورد: بهره‌گیران از خط 7 سامانه اتوبوس‌رانی تندرو تهران) 64 76 103897 10.48308/sdge.2023.103897 FA سید فضل الله حسینی گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دنشگاه شهید بهشتی تهران لطفعلی کوزه گر کالجی گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دنشگاه شهید بهشتی تهران محمدتقی رضویان گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دنشگاه شهید بهشتی تهران Journal Article 2022 12 30 Background and Purpose: With the outbreak of the COVID-19 pandemic, a profound transformation occurred in urban life, with the transportation system emerging as one of its central focal points. Due to the high volume of users, the resilience of the transportation system has become one of the most critical challenges for urban management, particularly in megacities. The consequences of this challenge can encompass a wide range of environmental, social, economic, and other risks. In fact, the pandemic has shifted the paradigm of public transportation usage, pushing cities toward new planning approaches tailored to crisis conditions. It appears that this issue has recurred throughout history, meaning that human mobility systems have faced unprecedented restrictions during times of widespread disease. Now, with the spread of the coronavirus in the 21st century, urban management systems—especially in megacities of less developed countries—are facing even greater challenges, making it essential to examine the dimensions of this vital issue. Methodology: The research method is descriptive-analytical with an applied nature. Descriptive-analytical studies encompass various types, and this study is both a causal or ex-post facto investigation and a case study. Data and information were collected through two approaches: documentary and field methods. In the documentary section, plans, articles, books, statistical yearbooks, and official data were utilized, while in the field section, a questionnaire was employed as the main tool. The statistical population of the study includes users of Tehran's Bus Rapid Transit (BRT) Line 7. Between September 23 and October 7, 2022, a total of 400 questionnaires were distributed among them. Given the unlimited and undefined size of the statistical population, efforts were made to distribute the maximum number of questionnaires to achieve data saturation. The sampling method was non-random and convenient, ensuring inclusivity and representation across age, gender, education level, and other demographic groups. The data obtained from the questionnaires—based on a five-point Likert scale—were analyzed using a one-sample independent t-test, and the level of transportation system resilience was assessed across time series. Findings and Discussion: The evaluation of resilience-related indicators within the urban mobility system across three distinct timeframes reveals notable trends. Prior to the COVID-19 pandemic, the system exhibited significant instability, with a mean score of 2.82, falling below the neutral benchmark of 3.00. During the pandemic, the system shifted toward greater resilience, with the mean increasing to 3.93, indicating a highly acceptable level of stability. Following the pandemic, the mean score declined slightly but remained within a relatively acceptable range. The results across all three periods show that the sub-indicator “Travel Demand” achieved the highest average score of 3.65, reflecting the greatest level of resilience among all sub-indicators. In contrast, the sub-indicator “Travel Behavior” recorded the lowest overall mean of 3.33, indicating relatively lower stability. A noteworthy finding is that all sub-indicators experienced an increase in their mean scores during the pandemic compared to the pre-pandemic period, followed by a post-pandemic decline. This pattern highlights the dynamic impact of the pandemic on urban mobility and suggests that while resilience improved under crisis conditions, it partially regressed once the immediate threat subsided. Conclusion: In previous studies, the resilience of transportation systems has often been evaluated through urban management programs focused on the allocation of various transport options. However, this research explores the dimensions of travel behavior, trip management, travel patterns, and travel demand among users of the transportation system—highlighting the resilience embedded in user behavior. Accordingly, the emergence of the pandemic served as a critical lesson for urban planning systems, encouraging citizens to adopt more efficient and conscious use of public transportation. What remains of utmost importance is the preservation and enhancement of this behavioral resilience, and the prevention of regression to pre-pandemic conditions. To achieve this, urban transportation policies must be revised and adapted in line with the behavioral and consumption needs of users, ensuring flexibility and responsiveness in future planning. پیشینه و هدف: با شیوع همهگیری کرونا دگرگونی بزرگی در حیات و زیست شهری به وجود آمد که نظام جابجایی یکی از اصلیترین کانونهای آن بود. پایداری نظام جابجایی به دلیل حجم استفاده‌کنندگان از آن، یکی از پایهایترین چالشهای مدیریت شهری بخصوص در کلان‌شهرها به شمار میرود که تبعات آن میتواند طیف گستردهای از مخاطرات زیستمحیطی، اجتماعی، اقتصادی و ... را دربرگیرد. در واقع، همهگیری کرونا پارادایم استفاده از حمل‌ونقل عمومی را تغییر داده و شهرها را به سمت برنامهریزی جدید متناسب با شرایط بحران سوق داد. به نظر میرسد در طول تاریخ نیز این مسئله تکرار شده است بدین معنا که نظام جابجای بشر در دوران بیماریهای عمومی با محدودیت‌های غیرقابل باوری روبرو بوده است. حال با شیوع ویروس کرونا در قرن بیست‌ویکم نظام مدیریت شهری بخصوص در کلان‌شهرهای کشورهای کمتر توسعه یافته با چالشهای بیشتری روبرو هستند و ضرورت بررسی ابعاد این موضوع حیاتی است. روش‌ها: روش پژوهش توصیفی-تحلیلی (از نوع علی-موردی) و ماهیت آن کاربردی است. تحقیقات توصیفی-تحلیلی انواع و اقسام گوناگونی دارند که این پژوهش از یک‌سو تحقیق علی یا پسرویدادی محسوب میشود و از سوی دیگر یک نوع تحقیق موردی است. دادهها و اطلاعات به دو شیوه اسنادی و میدانی گردآوری شده است. در بخش اسنادی از طرحها، مقالات، کتب، آمارنامه‌ها و دادههای رسمی استفاده شده و در بخش میدانی نیز از ابزار پرسشنامه بهرهگیری شده است. جامعه آماری پژوهش شامل کاربران خط 7 سیستم اتوبوسرانی تندرو تهران است که در بازه زمانی 1 تا 15 مهرماه 1401 تعداد 400 پرسشنامه میان آنان توزیع شده است. با توجه به آنکه حجم جامعه آماری نامحدود و نامشخص است تلاش شد بیشترین تعداد پرسشنامه توزیع گردد تا اشباع دادهها حاصل گردد. روش نمونهگیری غیرتصادفی-دردسترس است بدینصورت که در توزیع پرسشنامه اصل فراگیری و دربرگیرندگی حفظ شد و همه گروههای سنی، جنسی، تحصیلاتی و ... میان اعضای نمونه تقریباً به نسبت یکسان توزیع گردید. دادههای حاصل از پرسشنامه (بر اساس طیف 5 گزینهای لیکرت) با آزمون t-test تکنمونهای مستقل مورد سنجش قرار گرفته است و میزان پایداری حمل‌ونقل در سریهای زمانی به دست آمده است. یافته‌ها: ارزیابی گویههای مرتبط با پایداری در نظام جابجایی شهروندان در سه مقطع زمانی نشان میدهد که پیش از همهگیری، ناپایداری مشهود است و میانگین آماری آن کمتر از حد متوسط 3 یعنی 2.82 است درحالی‌که در حین همهگیری به سمت پایداری سوق پیدا میکند و میانگین آن به 3.93 ارتقا مییابد که نشاندهنده پایداری کاملاً قابل قبولی است. پس از شیوع همهگیری میانگین پایداری اندکی تقلیل مییابد اما همچنان در سطح نسبتاً قابل قبول ارزیابی میشود. نتایج در هر سه مقطع زمانی گویای آن است که زیرشاخص «تقاضای سفر» بالاترین میانگینها (با میانگین 3.65) را در میان سایر زیرشاخصها به دست آورده است و از پایداری بیشتری برخوردار است و زیرشاخص «رفتار سفر» یا میانگین کل 3.33 کمترین امتیاز را کسب نموده است. نکته قابل توجه در میانگینهای به‌دست‌آمده این است که در همه زیرشاخصها؛ میانگینهای به‌دست‌آمده در حین همهگیری نسبت به پیش از همهگیری ارتقا یافته است اما پس از همهگیری با کاهش روبرو بوده است. نتیجه‌گیری: در مطالعات پیشین، پایداری نظام حمل‌ونقلی غالباً با برنامههای مدیریت شهری در تخصیص گزینه‌های مختلف حمل‌ونقلی سنجیده میشود اما در این پژوهش؛ رفتار سفر، مدیریت سفر، الگوی سفر و تقاضای سفر استفادهکنندگان از سیستم حمل‌ونقل مورد کندوکاو قرار گرفت که گویای پایداری در رفتار بهرهوران است. بر همین اساس میتوان بیان داشت که بروز همهگیری آموزه بزرگی برای نظام برنامهریزی شهری داشت و شهروندان را به استفاده بهینهتر از حمل‌ونقل تشویق کرد. آنچه اهمیت وافری دارد حفظ و ارتقای این پایداری و جلوگیری از سقوط آن به دوران قبل از همهگیری است که میبایست متناسب با نیاز رفتاری و مصرفی کاربران؛ انعطاف و بازنگری در سیاستهای سیستم حمل‌ونقل شهری به وجود آید.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_103897_28eeaecba3068c59e85ca695ba5a07db.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 7 13 2025 09 23 The Role and Impact of Urban Development on the Preservation and Expansion of Local Culture and Identity (Case study: Khaniabad neighborhood of Tehran) نقش و تأثیر توسعه شهری بر حفظ و گسترش فرهنگ و هویت محلی (مطالعه موردی: محله خانی آباد تهران) 77 90 105958 10.48308/sdge.2025.239262.1244 FA سنا محمدی گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، تهران، ایران محمود رحیمی گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، تهران، ایران غلامرضا لطیفی گروه برنامه ریزی اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی تهران، تهران، ایران میلاد بابایی الیاسی گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2025 03 23 Background and Purpose: One of the most important challenges of urban development is its impact on local identity and culture. In many cases, urbanization occurs without considering the cultural and social characteristics of old areas, which can lead to a decrease in residents' sense of belonging, weakening local identity, and the loss of historical and cultural values. Khani Abad neighborhood of Tehran, which has a rich historical and cultural background, has undergone extensive changes in recent years. Accordingly, the present study, by examining the case of Khani Abad neighborhood in Tehran, answers these questions: To what extent has urban development affected the preservation and expansion of local culture and identity? And which development factors have had the greatest impact on the cultural changes in this neighborhood? Methodology: The present research is applied in terms of purpose and the research method is survey and descriptive-analytical due to the nature of the subject and the components under study and the approach governing this research in terms of the type of method. The data collection method is documentary-library materials (books, articles, theses, etc.) and field observations (questionnaires). This means that by examining documents and writings of various experts, an attempt has been made to assess the role and impact of urban development on the preservation and development of local culture and identity in the Khani Abad neighborhood of Tehran. After a comprehensive review of the research literature, the most important indicators of the impact of urban development on the preservation and expansion of culture and identity were identified based on various sources studied. The statistical population of the research was all citizens living in the Khani Abad neighborhood, of which 100 people were randomly selected as the sample size of this research. Next, in order to ensure the validity of the questionnaire, as well as the selected indicators and items, it was provided to 7 professors and researchers in urban planning and urban geography, and after applying their opinions, the questionnaire was finally revised and approved. Also, the structural equation model method in the Smart pLS software was used to analyze the data and answer the main research question. It should be noted that this software is compatible with partial least squares modeling. Findings and Discussion: The results of this study show that urban development in Khani Abad has had positive effects on all social, economic, environmental, and physical dimensions. However, social and physical dimensions have played a more prominent role in this process, considering the path coefficients and higher t-statistic values. This is while economic and environmental dimensions, although they have a positive and significant effect, have played a lesser role in maintaining the neighborhood's identity. Finally, these results indicate that paying more attention to social and physical dimensions can be more important in the urban development process, especially in neighborhoods with historical and cultural identity. Also, according to the research findings, it should be said that although the urban development process has brought improvements in the quality of life and the promotion of infrastructure indicators, without considering cultural and social components, it can lead to the gradual erosion of local identity and the weakening of social capital. The results indicate that social and physical components have had a deeper impact on maintaining or weakening neighborhood identity compared to other dimensions. Conclusion: The results of this study show that urban development in Khani Abad neighborhood of Tehran in recent years has created significant changes in physical, social, economic and cultural dimensions. On the one hand, these developments have led to improved infrastructure, increased access to amenities and improved quality of life for residents, and on the other hand, they have created unwanted changes in local identity and social relations of residents. پیشینه و هدف: یکی از مهم‌ترین چالش‌های توسعه شهری، تأثیر آن بر هویت و فرهنگ محلی است. در بسیاری از موارد، گسترش شهرنشینی بدون در نظر گرفتن ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی مناطق قدیمی صورت می‌گیرد که این امر می‌تواند منجر به کاهش احساس تعلق ساکنان، تضعیف هویت محلی و از بین رفتن ارزش‌های تاریخی و فرهنگی شود. محله خانی‌آباد تهران که از پیشینه تاریخی و فرهنگی غنی برخوردار است، در سال‌های اخیر دستخوش تحولات گسترده‌ای شده است. بر این اساس، پژوهش حاضر با بررسی موردی محله خانی‌آباد تهران، به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد که توسعه شهری تا چه میزان بر حفظ و گسترش فرهنگ و هویت محلی تأثیرگذار بوده است؟ و کدام عوامل توسعه‌ای بیشترین تأثیر را بر تغییرات فرهنگی این محله داشته‌اند؟ روش‌شناسی: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی بوده و روش تحقیق به دلیل ماهیت موضوع و مؤلفه‌های مورد بررسی و رویکرد حاکم بر این پژوهش از نظر نوع روش، پیمایشی و توصیفی - تحلیلی می‌باشد. شیوه گردآوری داده‌ها مطالب اسنادی - کتابخانه‌ای (کتب، مقاله، پایان‌نامه و...) و برداشت‌های میدانی (پرسش‌نامه) است. بدین معنی که با بررسی اسناد و مدارک و نوشته‌های صاحب‌نظران مختلف سعی شده است تا نقش و تأثیر توسعه شهری بر حفظ و گسترش فرهنگ و هویت محلی در محله خانی‌آباد تهران مورد سنجش قرار گیرد. پس از مروری جامع بر ادبیات تحقیق، مهم‌ترین شاخص‌های تأثیر توسعه شهری بر حفظ و گسترش فرهنگ و هویت براساس منابع مختلف مطالعه شده، شناسایی گشت. جامعه آماری پژوهش، تمامی شهروندان ساکن در محله خانی‌آباد بودند که 100 نفر به عنوان حجم نمونه این پژوهش به صورت تصادفی انتخاب شدند. در ادامه به منظور مطمئن شدن روایی پرسش‌نامه و همچنین شاخص‌ها و گویه‌های انتخاب شده، در اختیار ۷ نفر از اساتید و پژوهشگران شهرسازی و جغرافیای شهری قرار گرفت و پس از اعمال نظرات آن‌ها، در نهایت پرسش‌نامه اصلاح و تأیید شد. همچنین تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و پاسخگویی به سؤال اصلی پژوهش از روش مدل معادلات ساختاری در نرم‌افزار Smart pLS استفاده شده است. لازم به ذکر است که این نرم‌افزار منطبق بر مدل یابی حداقل مربعات جزئی می‌باشد. یافته‌ها و بحث: نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که توسعه شهری در خانی‌آباد تأثیرات مثبتی بر تمامی ابعاد اجتماعی، اقتصادی، زیست‌محیطی و کالبدی داشته است. با این حال، ابعاد اجتماعی و کالبدی با توجه به ضرایب مسیر و مقادیر آماره t بالاتر، نقش برجسته‌تری در این فرآیند ایفا کرده‌اند. این در حالی است که ابعاد اقتصادی و زیست‌محیطی، هرچند تأثیر مثبت و معناداری دارند، نقش کمتری در حفظ هویت محله ایفا کرده‌اند. در نهایت، این نتایج بیانگر آن هستند که توجه بیشتر به ابعاد اجتماعی و کالبدی می‌تواند در فرآیند توسعه شهری به‌ویژه در محله‌های با هویت تاریخی و فرهنگی اهمیت بیشتری داشته باشد. همچنین با توجه به یافته‌های پژوهش، باید گفت که فرآیند توسعه شهری اگرچه بهبودهایی در کیفیت زندگی و ارتقای شاخص‌های زیربنایی را به همراه داشته، اما بدون در نظر گرفتن مؤلفه‌های فرهنگی و اجتماعی، می‌تواند به فرسایش تدریجی هویت محلی و تضعیف سرمایه اجتماعی منجر شود. نتایج حاکی از آن است که مؤلفه‌های اجتماعی و کالبدی در مقایسه با سایر ابعاد، تأثیر عمیق‌تری بر حفظ یا تضعیف هویت محله داشته‌اند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهند که توسعه شهری در محله خانی‌آباد تهران در سال‌های اخیر، تحولات قابل‌توجهی در ابعاد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایجاد کرده است. از یک‌سو، این تحولات به بهبود زیرساخت‌ها، افزایش دسترسی به امکانات رفاهی و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان منجر شده است و از سوی دیگر، تغییرات ناخواسته‌ای در هویت محلی و روابط اجتماعی ساکنان به وجود آورده است.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_105958_0f2b45fef6f8f20b2dd99c1339473ed3.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 7 13 2025 09 23 Analysis of Individual Capacity Building of Entrepreneurial Knowledge among Farmer Micro Entrepreneurs and Underlying Factors Affecting It (Case Study: Mashhad County) واکاوی ظرفیت‌سازی فردی دانش کارآفرینی در بین کارآفرینان خرد کشاورز و عوامل زمینه ای موثر بر آن (مطالعه موردی: شهرستان مشهد) 91 109 103904 10.48308/sdge.2023.232203.1132 FA فاطمه کهنوجی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران مریم قاسمی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2023 06 29 Background and Purpose: Experiences of the past few decades show that the development of agricultural entrepreneurship is not achieved solely by injecting capital and technology; much more important factors, including knowledge capacity building, play a significant role in this field. Knowledge capacity building, encompassing the ability to create and acquire knowledge, networking, and business management, enables individuals to identify opportunities and take innovative actions. In the present study, individual capacity building of entrepreneurial knowledge among agricultural microentrepreneurs is of interest. Microentrepreneurs are those employed in very small businesses that typically have fewer than five employees. Considering the role of humans as a factor in the mobility of other resources in entrepreneurship, the issue of individual knowledge capacity building of agricultural microentrepreneurs requires special attention. Methodology: The research method is descriptive-analytic. In this study, 55 villages with agricultural microentrepreneurs were identified in Mashhad city, and all 90 microentrepreneurs in these villages were examined. In this study, the capacity building of individual entrepreneurial knowledge in agricultural micro-businesses was quantified across three dimensions: networking (with 5 indicators), knowledge building (with 8 indicators), and business management (with 5 indicators), all measured on a Likert scale. Cronbach's alpha of 0.83 indicates the desired reliability of the research tool. The background factors affecting the capacity building of individual entrepreneurial knowledge in the field of agriculture were identified using the following variables: age, gender, marital status, place of birth, level of education, field of study, and agricultural activity history, which were measured on nominal, ordinal, and relative scales. Findings and Discussion: Among micro-entrepreneurs, the average ratings for networking, knowledge building, and management and leadership were 2.91, 2.96, and 3.03, respectively, on a Likert scale. Overall, the capacity building of individual entrepreneurial knowledge among agricultural micro-entrepreneurs is not at a desirable level, with an average of 2.97. According to the correlation test, as the components of capacity building for entrepreneurial knowledge increase, we observe a significant rise in income and increased satisfaction with entrepreneurial activity. Additionally, with increasing experience in agricultural activities, the capacity for entrepreneurial knowledge building also increases. In fact, business satisfaction has the highest correlation with the components of individual capacity building and networking. Additionally, the income of small-scale agricultural entrepreneurs is influenced by management and knowledge development. Additionally, age and years of education, in most cases, have a weak or insignificant relationship with the orientation of entrepreneurial knowledge building and its components. Conclusion: Considering the direct effect of individual knowledge capacity building on increasing income and business satisfaction, it is suggested that educational and empowerment programs for small-scale agricultural entrepreneurs be designed and implemented with a focus on developing networking, knowledge building, and business management skills in order to provide the basis for improving economic performance and sustainability of entrepreneurial activities in the agricultural sector. It is essential that policymakers and institutions responsible for rural and agricultural development design and implement targeted educational programs and empowering interventions with a focus on improving networking, knowledge building, and business management skills. This measure can pave the way for improved economic performance, sustainability of entrepreneurial activities, and more effective utilization of human capacities in the agricultural sector. پیشینه و هدف: تجربیات دهههای گذشته نشان میدهد توسعه کارآفرینی کشاورزی صرفاً با تزریق سرمایه و فناوری محقق نشده و عوامل بسیار مهم‌تری ازجمله ظرفیت‌سازی دانش در این زمینه ایفای نقش میکند. ظرفیت‌سازی دانش از طریق توانمندی در خلق و کسب دانش، شبکه سازی و مدیریت کسب‌وکار، سبب شناسایی فرصتها و اقدامات نوآورانه در فرد میشود. در پژوهش حاضر ظرفیت‌سازی فردی دانش کارآفرینی در بین کارآفرینان خرد کشاورز مورد توجه است. منظور از کارآفرینان خرد، شاغلین کسب‌وکارهای بسیار کوچک هستند که طیفی از کارکنان کمتر از پنج نفر را شامل می‌شوند. با توجه به نقش انسان به عنوان عامل تحرک سایر منابع در کارآفرینی، موضوع ظرفیت‌سازی دانش فردی کارآفرینان خرد کشاورز، نیازمند توجه ویژهای است. روش‌ها: روش تحقیق توصیفی تحلیلی است. در این مطالعه 55 روستای دارای کارآفرین خرد کشاورز در شهرستان مشهد شناسایی و کلیه کارآفرینان خرد به تعداد 90 نفر در این روستاها مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه ظرفیتسازی دانش فردی کارآفرینی در کسبوکارهای خرد کشاورزی در سه بعد شبکهسازی با 5 شاخص، دانشسازی با 8 شاخص، مدیریت کسب‌وکار با 5 شاخص در طیف لیکرت کمی شد. آلفای کرونباخ 0.83 بیانگر پایایی مطلوب ابزار پژوهش است. عوامل زمینه‌ای تأثیرگذار بر ظرفیت‌سازی دانش فردی کارآفرینی در زمینه کشاورزی به کمک متغیرهای: سن، جنسیت، تأهل، محل تولد، سطح تحصیلات، رشته تحصیلی و سابقه فعالیت کشاورزی بوده است که در مقیاس‌های اندازه‌گیری اسمی، ترتیبی و نسبی فاصله‌ای از پاسخگویان سؤال شد. یافته‌ها: در بین کارآفرینان خرد میانگین شبکهسازی با 2.91، دانشسازی با 2.96 پایین و میانگین مدیریت و رهبری با 3.03 در طیف لیکرت متوسط ارزیابی شده است. درمجموع ظرفیتسازی فردی دانش کارآفرینی در بین کارآفرینان خرد کشاورز با میانگین 2.97 در سطح مطلوبی قرار ندارد. مطابق آزمون همبستگی با افزایش مؤلفه‌های ظرفیت‌سازی دانش کارآفرینی شاهد افزایش معنادار درآمد و افزایش رضایت از فعالیت کارآفرینانه هستیم. همچنین با افزایش سابقه فعالیت کشاورزی، ظرفیتسازی دانش کارآفرینی افزایش می‌یابد. در واقع رضایت از کسب‌وکار بیشترین همبستگی را با مؤلفه‌های ظرفیت‌سازی فردی و شبکه‌سازی دارد. همچنین درآمد کارآفرینان خرد کشاورز تحت تأثیر مدیریت و دانش‌سازی است. نیز سن و سال‌های تحصیل در بیشتر موارد رابطه ضعیف یا غیرمعناداری با ظرفیت‌سازی دانش کارآفرینی و مؤلفه‌های آن دارند. نتیجه‌گیری: با توجه به تأثیر مستقیم ظرفیت‌سازی دانش فردی بر افزایش درآمد و رضایت از کسب‌وکار، پیشنهاد می‌شود برنامه‌های آموزشی و توانمندسازی کارآفرینان خرد کشاورز با تمرکز بر توسعه مهارت‌های شبکه‌سازی، دانش‌سازی و مدیریت کسب‌وکار طراحی و اجرا شود تا زمینه ارتقاء عملکرد اقتصادی و پایداری فعالیت‌های کارآفرینانه در بخش کشاورزی فراهم گردد. ضروری است سیاست‌گذاران و نهادهای متولی توسعه روستایی و کشاورزی، برنامه‌های آموزشی هدفمند و مداخلات توانمندساز را با تمرکز بر ارتقاء مهارت‌های شبکه‌سازی، دانش‌سازی و مدیریت کسب‌وکار طراحی و اجرا نمایند. این اقدام می‌تواند زمینه‌ساز بهبود عملکرد اقتصادی، پایداری فعالیت‌های کارآفرینانه و بهره‌برداری مؤثرتر از ظرفیت‌های انسانی در بخش کشاورزی باشد.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_103904_59416899722b16ebdedadb2137379d1f.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 7 13 2025 09 23 Identifying and Prioritizing Environmental Hazards in ‎the Southern Coasts of Iran شناسایی و اولویت‌بندی مخاطرات محیطی در سواحل جنوب ایران 110 129 106397 10.48308/sdge.2025.240546.1267 FA پروانه سبحانی گروه محیط‌زیست، دانشگاه لرستان، دانشکده منابع طبیعی، خرم‌آباد، ایران. افشین دانه کار گروه محیط‌زیست، دانشگاه تهران، دانشکده منابع طبیعی، کرج، ایران.‏ Journal Article 2025 07 02 Background and Purpose: Coastal regions around the world are currently subjected to numerous pressures local economic forces, ‎biophyasical drivers, and socio-ecological system dynamics leading to significant hazards and the ‎degradation of these natural ecosystems. Given that shorelines are continually exposed to the ‎consequences of environmental hazards and a range of human activities, identifying and assessing ‎these hazards is of paramount importance. Accordingly, vulnerability assessment conducted through ‎the identification of the pressures and threats imposed on these natural ecosystems constitutes one of ‎the most important tools for informing decision-making and providing effective management strategies ‎to reduce adverse impacts and to achieve the objective of protecting coastal areas. In this context, the ‎coastal zones of Iran represent one of the most important biological reservoirs and sources of ‎ecosystem services; thus, the identification of environmental hazards and the sustainable, optimal use ‎and protection of these resources are essential. Methodology: This study focuses on the environmental conditions of coastal areas and all stressors and ‎environmental hazards that disrupt ecological balance and threaten the existence and persistence of ‎these zones. The research comprises three stages. In the first stage, a systematic description, analysis, ‎and identification of regional environmental hazards were conducted based on the DPSIR framework. ‎In the second stage, the identified environmental hazards were scored across five categories very high, ‎high, medium, low, and very low (on a numeric scale of 9, 7, 5, 3, and 1, respectively). In the third ‎stage, the hazards were ranked and prioritized using the TOPSIS method. Finally, to address the ‎identified environmental threats, corrective actions aimed at reducing the pressures and threatening ‎factors in these areas were proposed. Findings and Discussion: This result indicates that 60 factors contribute to environmental hazards in the coastal areas of ‎southern Iran, of which 50 are of anthropogenic origin and 10 are of environmental origin. The ‎findings show that the highest incidence of environmental hazards occurs on coasts where the factors ‎are anthropogenic in origin. According to the weighting and prioritization results for environmental ‎hazards in the region, the highest weight is assigned to climatic and hydrological drought (water stress) ‎‎(0.187), while the lowest weight is assigned to changes in the pathways of deltas and rivers (0.065). ‎Moreover, the predominant hazards, ranked highest, are, in order: climatic and hydrological drought ‎‎(water stress); effects arising from the development of human activities adjacent to coastal areas; ‎pollution from desalination plants effluents; pollution from shipyards and industrial facilities adjacent ‎to the shore; tourism beyond capacity; illegal fishing (trawling); and changes in precipitation regimes.‎ Conclusion: This result indicates that the expansion and persistence of anthropogenic activities, along with the ‎continuity and intensity of environmental hazards, can increase the vulnerability and lead to ‎irreversible consequences in the southern coastal regions of the country. Accordingly, controlling these ‎hazards requires strategic planning and managerial interventions in these areas. The findings of this ‎study can aid decision-makers and planners by presenting a comprehensive range of environmental ‎hazards and the degree of vulnerability of the country’s coasts, thereby supporting the development of ‎a managerial program and the adoption of strategic actions in these regions. ‎ پیشینه و هدف: امروزه مناطق ساحلی در سراسر جهان تحت تأثیر فشارهای اقتصادی محلی، محرک‌های بیوفیزیکی و سیستم‌های اجتماعی-‏اکولوژیک ‏با مخاطرات فراوانی مواجه شده‌اند که منجر به تهدید و نابودی این اکوسیستم‌های طبیعی شده است. ‏با توجه به این‌که سواحل ‏همواره در معرض پیامدهای ناشی از وقوع مخاطرات محیطی و فعالیت‌های مختلف انسانی ‏هستند، شناسایی ‏و ارزیابی این مخاطرات از ‏اهمیت بالایی برخوردار است. براین اساس، انجام ارزیابی آسیب‌پذیری از ‏طریق شناسایی فشارها و تهدیدات وارده به این ‏اکوسیستم‌های طبیعی، از مهم‌ترین ابزارهای موجود برای انجام ‏تصمیم‌گیری و ارائه راه‌کارهای مدیریتی مؤثر برای کاهش آثار نامطلوب ‏و نیز دستیابی به هدف حفاظت از مناطق ساحلی محسوب می‌شود. در این راستا، ‏نواحی ساحلی ایران یکی از مهم‌ترین ذخایر زیستی ‏و منابع تأمین کننده خدمات اکوسیستمی می‌باشند که لزوم ‏‏شناسایی مخاطرات محیطی و حفظ و بهره‌برداری بهینه از این منابع ‏امری ضروری است.‏ روش‌ها: پژوهش حاضر با تمرکز بر شرایط محیط‌زیستی نواحی ساحلی و کلیۀ عوامل تنش‌زا و مخاطرات محیطی که باعث بر هم زدن تعادل ‏‏اکولوژیک و به خطر افتادن موجودیت و بقای این نواحی می‌شوند، مورد بررسی قرار گرفت. این پژوهش شامل سه مرحله می‌باشد که ‏‏در مرحله اول به تشریح، تجزیه‌وتحلیل سیستمی و شناخت مخاطرات محیطی منطقه ‏بر اساس روش ‏DPSIR‏ پرداخته شد. در ‏‏مرحله دوم پژوهش به امتیازدهی مخاطرات محیطی شناخته شده در پنج طبقه خیلی ‌زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم (در دامنه ‏‏عددی 1، 3، 5، 7 و 9) اقدام گردید و در مرحله سوم مخاطرات به روش ‏TOPSIS‏ مورد رتبه‌بندی و اولویت‌بندی قرار گرفت. در ‏نهایت، ‏به‌منظور پاسخ به تهدیدات محیطی شناسایی شده، به ارائه اقدامات کنترلی در راستای کاهش فشارها و عوامل تهدیدکننده در ‏این ‏مناطق پرداخته ‏شد.‏ یافته‌ها: همان‌طور که نتایج نشان داد، 60 عامل در وقوع مخاطرات محیطی در نواحی ساحلی جنوب ایران نقش دارند که 50 عامل ‏دارای ‏منشأ انسانی و 10 عامل از منشأ محیطی برخوردارند. نتایج حاکی از آن است که بیشترین وقوع مخاطرات محیطی ‏در سواحل با منشأ ‏عوامل انسانی است. مطابق نتایج وزن‌دهی و اولویت‌بندی مخاطرات محیطی در منطقه، در بین معیارها ‏بیش‌ترین وزن مربوط به ‏‏خشکسالی اقلیمی و ‏هیدرولوژیک (تنش آبی)‏ (0187/0) و کم‌ترین وزن به تغییر در مسیر ‏دلتاها و رودخانه‌ها (065/0) اختصاص ‏یافته است. همچنین عمده‌ترین ‏مخاطرات محیطی با بیشترین رتبه به ترتیب شامل «خشکسالی اقلیمی و ‏هیدرولوژیک (تنش آبی)»‏، ‏‏«اثرات ناشی از توسعه فعالیت‌های انسانی در مجاورت ‏مناطق ساحلی»، «آلودگی‌های ناشی از پساب آب‌شیرین‌کن‌ها»، ‏‏«آلودگی‌های ناشی از کارگاه‌های لنج‌سازی و صنعتی ‏در مجاور ساحل»، «گردشگری خارج از ظرفیت»، «صید غیرمجاز (ترال)‏» و ‏‏«تغییر در رژیم بارش‌ها» می‌باشد. ‏ نتیجه‌گیری: مطابق نتایج به‌دست آمده از این مطالعه، توسعه‌ی فعالیت‌های انسانی و تداوم در شدت وقوع مخاطرات محیطی می‌تواند سبب افزایش آسیب‌پذیری و ‏پیامدهای جبران‌ناپذیری در مناطق ساحلی جنوب کشور شود. براین اساس، کنترل این مخاطرات مستلزم برنامه‌ریزی راهبردی و ‏راهکارهای مدیریتی در این مناطق است. نتایج این پژوهش می‌تواند با ارائه‌ی گستره‌ای از مخاطرات محیطی و درجه‌ی مخاطره پذیر بودن ‏سواحل کشور، به تصمیم‌گیران و برنامه‌ریزان در تدوین برنامه‌ای مدیریتی و نیز اتخاذ اقداماتی راهبردی در این مناطق کمک کند.‏

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_106397_ae98d83548f659dd993d25e414711418.pdf