دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 8 17 2026 06 22 Analysis and Evaluation of Urban Morphological Indicators of Old Neighborhoods from the Perspective of Sustainable Development (Study Example: Kababian and Kolpa Neighborhoods of Hamedan) تحلیل و ارزیابی شاخص‌های ریخت‌شناسی شهری محلات قدیمی از منظر توسعه پایدار (نمونه مطالعاتی: محلات کبابیان و کلپا شهر همدان) 1 16 104963 10.48308/sdge.2024.236143.1198 FA میترا پارسائیان گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین، قزوین 0000-0001-6229-1884 شادی پاکزاد گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین، قزوین 0000-0002-6063-4318 مریم خستو گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین، قزوین Journal Article 2024 06 29 Introduction: Today, the morphology of some Iranian cities has been rapidly formed in accordance with the rapid growth of urbanization, and the issue of sustainable urban morphology has been ignored. On the other hand, the growth of cities in the current century and the issue of creating new cities in the past half century have been raised and implemented as a necessity for the overflow of urban population in order to decentralize population and employment in the world, including in Iran. In fact, urban morphology has been one of the most important physical approaches to cities, the basis of its studies is the study of the physical changes of the city's architecture over time, which leads to the gradual formation and creation of layers of urban structure development. The present study analyzed and evaluated the urban morphological indicators of the old neighborhoods of Hamedan from the perspective of sustainable development (Kelpa and Kababian neighborhoods). Materials and Methods: This research is an applied research and is descriptive-analytical in terms of method. Urban morphological indicators in line with sustainable development were extracted from the research background in the form of a library. Since the model used is the random forest algorithm, a series of test and training points were also developed in this regard. In this research, different layers and images from the organization and sites were first obtained and entered into ArcMap software. In order to analyze the data, 15 different indicators and layers were used, including access to communication routes, access to transportation, access to educational centers, access to commercial centers, access to health centers, building age, building materials used, vegetation index, land surface temperature, fractal index, The texture condition, width of passages, population density, building density, and sky visibility coefficient, which are stable morphological indicators, were analyzed using the random forest algorithm. Results and Discussion: Based on the findings of the two neighborhoods of Kalpa and Kebabian, it was determined that the amount of vegetation cover in both neighborhoods is less than the standard per capita and this issue should be addressed. Also, the building density and population density in both neighborhoods are high. Access to transportation centers is somewhat low and most of the transportation is concentrated in the northern part of Hamedan city. The condition of the materials used and the age of the buildings in these two neighborhoods are very inappropriate and in an unstable state. In general, it can be said that the new and planned structures, which were generally built after the Islamic Revolution and where the prices of land and housing are high, are in a stable or semi-stable state. The characteristics of this texture include regular and coarse-grained separation, hierarchical network of passages, attention to green space per capita with new buildings and quality materials. Also, the old and unplanned texture, which is characterized by small houses, irregular separation, lack of attention to access hierarchy and no green space, is in an unstable state. In addition, land and housing prices in these neighborhoods are lower than in other areas. Conclusion: The results of this study showed that despite the old texture of both neighborhoods, the Kalpa neighborhood had a relatively newer texture than the Kebabian neighborhood in most of the research indicators, which indicates that it has undergone changes in recent years. The reasons for this can be attributed to economic, geographical, and social elements. Therefore, it can be said that since before the Iranian Revolution, the rapid change in the economic and social structures of the city has affected the urban form, and today it is developing at a faster pace. This has led to the asymmetry of urban neighborhoods. مقدمه: امروزه ریخت‌شناسی برخی شهرهای ایران برحسب رشد شتابان شهرنشینی، به‌سرعت شکل گرفته و موضوع ریخت‌شناسی پایدار شهری نادیده گرفته شده ‌است. از طرفی رشد شهرها در قرن حاضر و موضوع ایجاد شهرهای جدید در نیم‌قرن گذشته به‌عنوان یک ضرورت در جهت سرریز جمعیت شهری به‌منظور تمرکززدایی جمعیت و اشتغال در جهان و از جمله در کشور ایران مطرح و اجرا شده ‌است. در واقع ریخت‌شناسی شهری یکی از مهم‌ترین رویکردهای کالبدی به شهرها بوده است که اساس مطالعات آن، بررسی تغییرات کالبدی مصنوع شهر در بعد زمان که منجر به شکل‌گیری تدریجی و ایجاد لایه‌های توسعه ساختار شهر شده می‌باشد. پژوهش حاضر به تحلیل و ارزیابی شاخص‌های ریخت‌شناسی شهری محلات قدیمی شهر همدان از منظر توسعه پایدار (محلات کلپا و کبابیان) پرداخته ‌است. مواد و روش‌ها: این پژوهش از نوع پژوهش‌های کاربردی بوده و به‌لحاظ روش، توصیفی-تحلیلی می‌باشد. شاخص‌های ریخت‌شناسی شهری هم‌راستا با توسعه پایدار به‌صورت کتابخانه‌ای از پیشینه پژوهش استخراج گردید. ازآنجایی‌که مدل به کار گرفته ‌شده، الگوریتم جنگل‌های تصادفی می‌باشد یکسری نقاط تست و آموزشی نیز در این راستا تدوین گردید. در این تحقیق ابتدا لایه و تصاویر مختلف از سازمان و سایت‌ها اخذ و وارد نرم‌افزار ArcMap شد. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از ۱۵ شاخص و لایه مختلف شامل دسترسی به راه‌های ارتباطی، دسترسی به حمل‌ونقل، دسترسی به مراکز آموزشی، دسترسی به مراکز تجاری، دسترسی به مراکز بهداشتی، عمر بنا، مصالح ساختمانی استفاده‌ شده، شاخص پوشش گیاهی، دمای سطح زمین، شاخص فرکتال، وضعیت بافت، عرض معابر، تراکم جمعیت، تراکم ساختمانی و ضریب دید به آسمان که از شاخص‌های ریخت‌شناسی پایدار هستند با استفاده از الگوریتم جنگل‌های تصادفی انجام گرفت. نتایج و بحث: بر اساس یافته‌های دو محله کلپا و کبابیان، مشخص گردید میزان پوشش گیاهی در هر دو محله کمتر از سرانه استاندارد می‌باشد و باید به این موضوع توجه شود. همچنین تراکم ساختمانی و تراکم جمعیت در هر دو محله بالاست. دسترسی به مراکز حمل‌ونقلی تا حدی کم است و بیشتر تمرکز حمل‌ونقل در قسمت شمال شهر همدان می‌باشد. وضعیت مصالح استفاده‌شده و عمر بنا در این دو محله بسیار نامناسب و در وضعیت ناپایداری قرار دارد. به‌طورکلی می‌توان گفت، بافت جدید و برنامه‌ریزی شده که عموماً بعد از انقلاب اسلامی ساخته‌ شده‌اند و قیمت زمین و مسکن در آن‌ها بالا می‌باشد، در وضعیت پایدار و نیمه‌پایدار می‌باشد. از ویژگی این بافت، می‌توان به تفکیک منظم و درشت‌دانه، شبکه معابر سلسله‌مراتب دار، توجه به سرانه فضای سبز با ساختمان‌های نوساز و با مصالح باکیفیت اشاره کرد. همچنین، بافت قدیم و غیر برنامه‌ریزی شده که ریز خانگی، تفکیک نامنظم، عدم توجه به سلسله‌مراتب دسترسی و بدون فضای سبز ویژگی کالبدی آن‌ها می‌باشد در وضعیت ناپایدار قرار گرفته‌اند. علاوه بر این، قیمت زمین و مسکن در این محلات پایین‌تر از مناطق دیگر می‌باشد. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد باوجود بافت قدیمی هر دو محله، محله کلپا در اکثر شاخص‌های پژوهش نسبت به محله کبابیان بافت نسبتاً جدیدتری داشته است که نشان می‌دهد در سال‌های اخیر دستخوش تغییر بوده است. دلایل چنین امری را می‌توان به عناصر اقتصادی، جغرافیایی و اجتماعی نسبت داد؛ بنابراین می‌توان عنوان داشت از زمان قبل از انقلاب ایران روند تغییر سریع تغییر ساختارهای اقتصادی، اجتماعی شهر بر ریخت شهری متأثر شده است و امروزه با آهنگی سریع‌تر رو به توسعه است. همین امر به نامتقارن شدن محلات شهری انجامید.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_104963_1d875f0faf4fb73804240b582a33035f.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 8 17 2026 06 22 Preferences for Presence in Urban Public Spaces and Their Relationship with the Built Environment: The Case Study on Apadana Residential Complex of Tehran ترجیحات حضور در فضاهای عمومی شهری و رابطه با محیط ساخته‌شده: مطالعه موردی شهرک آپادانا شهر تهران 17 34 106974 10.48308/sdge.2026.243788.1302 FA علی حسینی گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-3942-2222 شیوا احمدی نسب گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0004-3207-7421 Journal Article 2026 03 10 Introduction: Urban public spaces, as fundamental platforms for urban life, play a determining role in social formations, strengthening social capital, promoting health and collective cohesion. Previous research shows that physical and built environment characteristics, including accessibility, diversity of use, design quality, safety, legibility, environmental comfort and spatial structure, directly affect patterns of presence, behavior and quality of experience in these spaces. Studies also simultaneously examine socio-demographic, perceptual and cultural factors alongside the components presented and show that designable and people-centered design can lead to increased quality, social environments and social sustainability. However, gaps such as the literature neglecting demographic differences in the analysis of user perceptions and the lack of attention to sensitive groups, especially women, are found in the research. Since women are one of the influential and at the same time vulnerable groups in public spaces, this research aims to investigate the impact of built environment features on the presence and quality of women's experience in urban public spaces in order to provide more equitable urban design and policymaking that meets their needs. Materials and Methods: The present study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in nature and has been conducted with a sequential explanatory mix. In the first stage, quantitative data were collected through surveys and questionnaires to assess the relationship between physical-functional indicators including accessibility and permeability, land use and activity, environmental and visual components, facilities and services, and security with the level of use (in terms of hours of presence). Considering the data’s existence ranks, Kendall and Spearman correlation tests are used to analyze the intensity and direction. In the second stage, in order to explain the quantitative results, semi-structured interviews were conducted with residents of Apadana town purposefully and until theoretical saturation was achieved. Qualitative data were obtained using open code and analytical pivot to conceptual categories and relationships on the quality of presence, women’s experience. Finally, quantitative and qualitative findings are presented in the form of an analytical picture to provide a comprehensive picture of the factors affecting the use of public spaces. Results and Discussion: The results of this study show that among the five indicators, the highest dissatisfaction is related to the quality of public transportation and the highest satisfaction is related to the quality of sidewalks, seating, and lighting. Diversity and dynamism of uses, access to public transportation, time flexibility, physical quality of space, effective lighting, and spatial legibility have the most positive impact on increasing attendance hours, while regulatory challenges and some restrictions have shown a negative relationship. Qualitative analysis also emphasizes the importance of sustainable access, diversity of activities, environmental comfort, and strengthening perceived security in promoting citizen attendance by extracting ten core categories. Conclusion: The results of the study show that the level of presence in public spaces in Apadana Township depends more on the quality of the built environment and the perception of users than on individual characteristics. Sustainable access to public transportation, diversity and dynamism of uses, quality of sidewalks, lighting and spatial legibility have the greatest impact on increasing presence time, while aesthetics without effective functionality do not play a decisive role. Security is also strengthened when it is accompanied by a sense of freedom and social interaction. Focusing on women's experiences and combining quantitative and qualitative methods provides a practical framework for promoting active presence in public spaces. مقدمه: فضاهای عمومی شهری به‌عنوان بسترهای بنیادین حیات شهری، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری تعاملات اجتماعی، تقویت سرمایه اجتماعی، ارتقای سلامت و انسجام جمعی ایفا می‌کنند. پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهد که ویژگی‌های کالبدی و محیط ساخته‌شده، از جمله دسترسی، تنوع کاربری، کیفیت طراحی، ایمنی، خوانایی، آسایش محیطی و ساختار فضایی، به‌طور مستقیم بر الگوهای حضور، ترجیحات رفتاری و کیفیت تجربه شهروندان در این فضاها اثرگذار است. مطالعات همچنین بر اهمیت هم‌زمان عوامل اجتماعی-دموگرافیک، ادراکی و فرهنگی در کنار مولفه‌های فیزیکی تاکید دارند و نشان می‌دهند که طراحی انعطاف‌پذیر و مردم‌محور می‌تواند به افزایش سرزندگی، تعاملات اجتماعی و پایداری اجتماعی منجر شود. با این حال، خلاهایی همچون غفلت از تفاوت‌های جمعیت‌شناختی، محدودیت در تحلیل ادراک کاربران و کم‌توجهی به گروه‌های حساس، به‌ویژه زنان، در ادبیات پژوهش مشاهده می‌شود. از آنجا که زنان به‌عنوان یکی از گروه‌های اثرگذار و در عین حال آسیب‌پذیر در فضاهای عمومی شناخته می‌شوند، این پژوهش با هدف واکاوی تاثیر ویژگی‌های محیط ساخته‌شده بر ترجیحات حضور و کیفیت تجربه زنان در فضاهای عمومی شهری انجام شده است تا زمینه‌ای برای طراحی و سیاست‌گذاری شهری عادلانه‌تر و پاسخ‌گو به نیازهای آنان فراهم آورد. مواد و روش‌ها:. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت توصیفی-تحلیلی است و با رویکرد آمیخته تبیینی متوالی انجام شده است. در مرحله نخست، داده‌های کمی از طریق پیمایش و پرسشنامه گردآوری شد تا رابطه میان شاخص‌های کالبدی-عملکردی فضا شامل دسترسی و نفوذپذیری، کاربری و فعالیت زمین، مولفه‌های زیست‌محیطی و بصری، امکانات و خدمات و امنیت با میزان استفاده از فضا (برحسب ساعت حضور) سنجیده شود. با توجه به رتبه‌ای بودن داده‌ها، از آزمون‌های همبستگی کندال و اسپیرمن برای تحلیل شدت و جهت روابط استفاده شد. در مرحله دوم، به‌منظور تبیین عمیق‌تر نتایج کمی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ساکنان شهرک آپادانا به‌صورت هدفمند و تا دستیابی به اشباع نظری انجام گرفت. داده‌های کیفی از طریق کدگذاری باز و محوری تحلیل شد تا مقوله‌ها و روابط مفهومی موثر بر کیفیت حضور، به‌ویژه تجربه زنان، استخراج شود. در نهایت، یافته‌های کمی و کیفی به‌صورت تلفیقی تحلیل شد تا تصویری جامع از عوامل موثر بر میزان استفاده از فضاهای عمومی ارائه گردد. نتایج و بحث: نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد در میان شاخص‌های پنج‌گانه، بیشترین نارضایتی به کیفیت حمل‌ونقل عمومی و بیشترین رضایت به کیفیت پیاده‌روها، امکان نشستن و روشنایی مربوط است. تنوع و پویایی کاربری‌ها، دسترسی به حمل‌ونقل عمومی، انعطاف‌پذیری زمانی، کیفیت فیزیکی فضا، روشنایی موثر و خوانایی فضایی بیشترین تاثیر مثبت را بر افزایش ساعات حضور دارند، در حالی‌که چالش‌های نظارتی و برخی محدودیت‌ها رابطه‌ای منفی نشان داده‌اند. تحلیل کیفی نیز با استخراج یازده مقوله محوری، بر اهمیت دسترسی پایدار، تنوع فعالیت، آسایش محیطی و تقویت امنیت ادراکی در ارتقای حضور شهروندان تاکید دارد. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که میزان حضور در فضاهای عمومی شهرک آپادانا بیش از ویژگی‌های فردی، به کیفیت محیط ساخته‌شده و ادراک کاربران وابسته است. دسترسی پایدار به حمل‌ونقل عمومی، تنوع و پویایی کاربری‌ها، کیفیت پیاده‌روها، روشنایی و خوانایی فضایی بیشترین تاثیر را بر افزایش زمان حضور دارند، در حالی‌که زیبایی‌شناسی بدون کارکرد موثر، نقش تعیین‌کننده‌ای ندارد. امنیت نیز زمانی تقویت می‌شود که با احساس آزادی و تعامل اجتماعی همراه باشد. تمرکز بر تجربه زنان و تلفیق روش‌های کمی و کیفی، چارچوبی عملی برای ارتقای حضور فعال در فضاهای عمومی ارائه می‌دهد.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_106974_cdd8f56f9a5f73b49a0d0b3f64658fde.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 8 17 2026 06 22 Tracking Agricultural Entrepreneurship Ecosystem and Intention Studies: A Bibliometric Analysis رهگیری مطالعات اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی: تحلیلی کتابشناختی 35 55 105793 10.48308/sdge.2025.239372.1247 FA پگاه مریدسادات گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0001-6656-5838 حسن رحمیان گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0009-0006-7951-5585 Journal Article 2025 04 08 Introduction: Nowadays, entrepreneurial ecosystems, as a vital foundation for fostering entrepreneurial behavior and its main antecedent, entrepreneurial intention, have received significant attention from researchers, particularly in the agricultural sector. Recognizing trends in published articles, identifying leading researchers and countries, and analyzing thematic focus areas are essential steps toward uncovering research gaps and strengthening theoretical foundations. Despite related studies, comprehensive scientometric and bibliographic analyses that integrate entrepreneurial ecosystems and entrepreneurial intentions within agriculture remain limited. This study aims to systematically analyze existing research, identify thematic focuses, active authors, countries, and institutions, and visualize knowledge mapping in this field. The research seeks to pinpoint hotspots, trends, and future directions, providing a basis for strengthening theoretical foundations and guiding future studies. Materials and Methods: This study systematically analyzes bibliographic research focused on entrepreneurial ecosystems and entrepreneurial intention in agriculture. The research is applied in terms of its objectives and documentary regarding its data collection method. Data were retrieved from the Scopus database, encompassing all scientific publications (articles, book chapters, etc.) from 2000 to February 2025. Keywords used in the search process included "entrepreneurial ecosystem," "agricultural entrepreneurship," and "intention," utilizing the formula ((TITLE-ABS-KEY (entrepren* AND ecosystem) AND TITLE-ABS-KEY (agri* AND entrepren*) OR TITLE-ABS-KEY (intention)). A total of 511 relevant scientific records were identified and stored, followed by bibliometric analyses conducted using the VOSviewer software. These analyses examined co-citation patterns, co-authorship among researchers and countries, and the co-occurrence of keywords. Bibliometric analysis, as a scientific method, enables the study of the temporal evolution of a research field and provides unbiased mapping of related topics. This approach is particularly effective in interdisciplinary fields such as entrepreneurial ecosystems and entrepreneurial intention in agriculture. The population of the study consists of all scientific documents indexed in the field, while analytical tools facilitated the identification of relationships among authors, institutions, and research topics. Results and Discussion: The trend of published articles in entrepreneurial ecosystems and entrepreneurial intention within agriculture was minimal until 2010, with only 13 scientific documents published. From 2011 to 2018, there was a gradual increase in publication trends, while between 2018 and 2024, excluding 2022, a significant surge in publication rates and researchers' interest in this field was observed. Over 400 scientific documents have been published, with entrepreneurial ecosystems receiving more attention compared to entrepreneurial intentions, which emerged later in research timelines. India, the United States, and China rank as the top three leading countries in this field, while Iran holds the 24th position with 8 documents. Additionally, the highest number of publications, totaling 105 scientific documents (20.55%), was observed in 2024. During the analysis period, 1415 keywords and 10 clusters were identified in this field. Leading researchers in this domain include Jia from China, Ataei from Iran, and Desa from the United States, ranking first to third, respectively. Keywords such as entrepreneurship, ecosystem, and agriculture were identified as the most frequently used. Conclusion: This study reveals that attention to the field of entrepreneurial ecosystems and entrepreneurial intention in agriculture has increased significantly in recent years, with leading countries such as India, the United States, and China playing a prominent role in knowledge production. The analyses also highlight the focus of studies on topics such as entrepreneurial ecosystems, sustainability, and sustainable agriculture, while identifying notable gaps, such as insufficient focus on rural entrepreneurial ecosystems. These findings provide a basis for more comprehensive and targeted research in this field, contributing to the theoretical and practical development of agricultural entrepreneurial ecosystems and entrepreneurial intentions. مقدمه: امروزه اکوسیستم‌های کارآفرینی، به عنوان زیربنایی حیاتی برای توسعه رفتارهای کارآفرینانه و پیش‌زمینه اصلی آن یعنی قصد کارآفرینی، به‌ویژه در حوزه کشاورزی، مورد توجه محققان قرار گرفته‌اند. شناخت روند انتشار مقالات، پژوهشگران و کشورهای پیشرو، گامی اساسی برای شناسایی شکاف‌های پژوهشی و تقویت مبانی نظری است. با وجود مطالعات مرتبط، پژوهش‌های علم‌سنجی و کتابشناختی جامع که به بررسی تلفیقی اکوسیستم و قصد کارآفرینی در حوزه کشاورزی بپردازند، محدود بوده‌اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نظام‌مند پژوهش‌های انجام‌شده، شناسایی تمرکز مطالعاتی، نویسندگان و کشورها و نهادهای فعال، و ترسیم نقشه دانش در این حوزه انجام شده است. این تحقیق تلاش دارد با تحلیل تراکم موضوعات و تعیین نقاط داغ، جهت‌گیری‌های تحقیقاتی پیش‌رو را مشخص کرده و بستری برای تقویت مبانی نظری و هدایت پژوهش‌های آینده فراهم سازد. مواد و روش‌ها:. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده‌ها اسنادی است. هدف از انجام آن بررسی و تحلیل کتابشناختی پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی است. تحلیل کتابشناختی به‌عنوان یک روش علمی، امکان مطالعه تکامل زمانی حوزه پژوهشی و نقشه‌برداری از موضوعات مرتبط را فراهم کرده و از سوگیری ذهنی دور است. این روش به‌ویژه در حوزه‌های بین‌رشته‌ای، مانند اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی، بسیار مؤثر واقع می‌شود. برای گردآوری داده ها در پایگاه داده های علمی بین المللی اسکوپوس اقدام شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی اسناد علمی( مقاله، فصول کتاب‌ها، مقالات کنفرانسی، کتاب و...) نمایه‌شده در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی، در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا فوریه ۲۰۲۵ بود. کلیدواژه‌های مورد استفاده در فرایند جستجو و استخراج داده ها شامل "اکوسیستم کارآفرینی"، "کارآفرینی کشاورزی" و "قصد" بودند که بر اساس فرمول ((TITLE-ABS-KEY (entrepren* AND ecosystem) AND TITLE-ABS-KEY (agri* AND entrepren*) OR TITLE-ABS-KEY (intention)) ، داده‌ها گردآوری شدند. در مجموع، تعداد ۵۱۱ سند علمی مرتبط استخراج و ذخیره شدند که در ادامه با بهره‌گیری از نرم‌افزار «VOSviewer» برای انجام تحلیل‌های کتابشناختی به‌کار گرفته شدند. در تجزیه و تحلیل داده ها وضعیت هم‌استنادی مقالات، هم‌نویسندگی پژوهشگران و کشورهای مختلف و هم‌رخدادی واژگان کلیدی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین الگوهای ارتباطی میان نویسندگان، نهادها و موضوعات پژوهشی شناسایی شدند. نتایج و بحث: روند انتشار مقالات در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی تا سال 2010 خیلی کم و تنها 13سند علمی انتشار یافته بود. در بازه زمانی سال 2018 تا 2024 ، روند نشر اسناد علمی این حوزه افزایشی (400 سند) بوده است. اکوسیستم کارآفرینی در مقایسه با قصد، بیشتر مورد توجه بوده و به لحاظ زمانی مطالعات قصد در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه بوده‌اند. در این زمینه تحقیقاتی هند، آمریکا و چین، 3 کشور برتر بوده‌اند و ایران با 8 سند رتبه 24 را داشته است. بیشترین انتشار اسناد علمی ( 105سند) در سال 2024 است. در این مطالعات 1415 کلیدواژه در 10 خوشه شناسایی شدند. جیا از چین، عطایی از ایران، و دسا از ایالات متحده 3 پژوهشگر برتر در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی بودند. کلیدواژه‌های کارآفرینی، اکوسیستم، کشاورزی پرتکرارترین کلید واژه ها در مطالعات نشریافته بوده اند. نتیجه‌گیری: توجه به حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی در سال‌های اخیر افزایش یافته و کشورهای پیشتاز همچون هند، آمریکا و چین نقش عمده‌ای در تولید دانش ایفا کرده‌اند. تمرکز پژوهش‌ها بر موضوعاتی مانند اکوسیستم کارآفرینانه، پایداری و کشاورزی پایدار است، در حالی که مطالعات قصد کارآفرینی چگالی کمتری داشته اند و در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه بوده اند. شکاف پژوهشی در خصوص مطالعاتی که بطور همزمان اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی را مورد توجه قرار داده اند وجود دارد که لازم است محققان این زمینه موضوعی را در تحقیقات آتی مورد توجه قرار دهند. روش پژوهش: پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل کتابشناختی پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی صورت گرفته است. بدین سان به لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده‌ها اسنادی است. هدف از انجام آن بررسی و تحلیل کتابشناختی پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی است. تحلیل کتابشناختی به‌عنوان یک روش علمی، امکان مطالعه تکامل زمانی حوزه پژوهشی و نقشه‌برداری از موضوعات مرتبط را فراهم کرده و از سوگیری ذهنی دور است. این روش به‌ویژه در حوزه‌های بین‌رشته‌ای، مانند اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی، بسیار مؤثر واقع می‌شود. برای گردآوری داده ها در پایگاه داده های علمی بین المللی اسکوپوس اقدام شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی اسناد علمی( مقاله، فصول کتاب‌ها، مقالات کنفرانسی، کتاب و...) نمایه‌شده در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی، در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا فوریه ۲۰۲۵ بود. کلیدواژه‌های مورد استفاده در فرایند جستجو و استخراج داده ها شامل "اکوسیستم کارآفرینی"، "کارآفرینی کشاورزی" و "قصد" بودند که بر اساس فرمول ((TITLE-ABS-KEY (entrepren* AND ecosystem) AND TITLE-ABS-KEY (agri* AND entrepren*) OR TITLE-ABS-KEY (intention)) ، داده‌ها گردآوری شدند. در مجموع، تعداد ۵۱۱ سند علمی مرتبط استخراج و ذخیره شدند که در ادامه با بهره‌گیری از نرم‌افزار «VOSviewer» برای انجام تحلیل‌های کتابشناختی به‌کار گرفته شدند. در تجزیه و تحلیل داده ها وضعیت هم‌استنادی مقالات، هم‌نویسندگی پژوهشگران و کشورهای مختلف و هم‌رخدادی واژگان کلیدی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین الگوهای ارتباطی میان نویسندگان، نهادها و موضوعات پژوهشی شناسایی شدند. یافته ها و بحث: روند انتشار مقالات در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی تا سال 2010 خیلی کم و تنها 13سند علمی انتشار یافته بود. در بازه زمانی سال 2018 تا 2024 ، روند نشر اسناد علمی این حوزه افزایشی (400 سند) بوده است. اکوسیستم کارآفرینی در مقایسه با قصد، بیشتر مورد توجه بوده و به لحاظ زمانی مطالعات قصد در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه بوده‌اند. در این زمینه تحقیقاتی هند، آمریکا و چین، 3 کشور برتر بوده‌اند و ایران با 8 سند رتبه 24 را داشته است. بیشترین انتشار اسناد علمی ( 105سند) در سال 2024 است. در این مطالعات 1415 کلیدواژه در 10 خوشه شناسایی شدند. جیا از چین، عطایی از ایران، و دسا از ایالات متحده 3 پژوهشگر برتر در حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی بودند. کلیدواژه‌های کارآفرینی، اکوسیستم، کشاورزی پرتکرارترین کلید واژه ها در مطالعات نشریافته بوده اند. نتیجه گیری: توجه به حوزه اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی در سال‌های اخیر افزایش یافته و کشورهای پیشتاز همچون هند، آمریکا و چین نقش عمده‌ای در تولید دانش ایفا کرده‌اند. تمرکز پژوهش‌ها بر موضوعاتی مانند اکوسیستم کارآفرینانه، پایداری و کشاورزی پایدار است، در حالی که مطالعات قصد کارآفرینی چگالی کمتری داشته اند و در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه بوده اند. شکاف پژوهشی در خصوص مطالعاتی که بطور همزمان اکوسیستم و قصد کارآفرینی کشاورزی را مورد توجه قرار داده اند وجود دارد که لازم است محققان این زمینه موضوعی را در تحقیقات تی مورد توجه قرار دهند.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_105793_fa22881b3491c4af9294543ca0cd362f.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 8 17 2026 06 22 Strategic Analysis of Sustainable Urban Regeneration of Historic Fabrics with a Tourism Development Approach (Case Study: Maragheh City) تحلیل راهبردی بازآفرینی شهری پایدار بافت‌های تاریخی با رویکرد توسعه گردشگری (مطالعه موردی: شهر مراغه) 56 71 106917 10.48308/sdge.2026.243791.1303 FA منیژه لاله پور گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران حدیث بردبار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. 0000-0002-6182-5212 Journal Article 2026 03 11 Introduction: Tourism in many countries plays a driving role in economic growth and simultaneously contributes to improving quality of life, enhancing social welfare, and overall societal development. The regeneration of historic fabrics represents one of the key dimensions of this approach, which, in addition to preserving cultural and historical values, focuses on redefining and updating the functions of these spaces. More precisely, urban regeneration—particularly in historic fabrics that contain valuable historical resources and architectural, cultural, and religious heritage and thus possess considerable significance—aims to reorganize spatial structures in accordance with contemporary conditions. While safeguarding cultural values and indigenous and historical assets, such regeneration leads to the enhancement of the quality of the urban environment for residents and non-local users alike. Under these circumstances, historic fabrics gain the capacity to transform into spaces suitable for diverse land uses, including leisure activities, and to create new opportunities for urban economic growth and development. Accordingly, the present study seeks to analyze and determine the status of sustainable urban regeneration of historic fabrics with a tourism development approach in the city of Maragheh, to identify strengths, weaknesses, opportunities, and threats, and to propose practical strategies. Materials and Methods: The present study is applied research, employing a descriptive–analytical method with a systematic approach based on systems thinking. The SWOT model within a strategic framework, the study not only identifies internal strengths and weaknesses and external opportunities and threats but also classifies Maragheh’s position regarding sustainable urban regeneration of historic fabrics with a tourism development approach among four strategic categories: aggressive, conservative, defensive, and competitive. Additionally, strategic priorities are examined. In the literature review phase, reliable domestic and international sources were utilized. In the field phase, data were collected through questionnaires completed by experts, elites, and urban managers. The collected data were coded and entered into SPSS software for analysis, followed by extraction, interpretation, and summarization. Updated and credible domestic and international sources were also used in the documentary research phase to complement the theoretical sections. The statistical population consists of experts, elites, and urban managers in Maragheh. Due to the large size of the population, a sample of 230 individuals was selected through random sampling. The questionnaire’s face validity was confirmed by expert review, and its reliability was established using Cronbach’s alpha, which yielded a score of 0.91, thus validating the instrument. Results and Discussion: The results from the Internal-External (IE) matrix indicate that sustainable urban regeneration of historic fabrics with a tourism development approach in the city of Maragheh does not hold a favorable position. This is because defensive (WT) strategies are required, including securing sufficient funding for the restoration and maintenance of buildings and removing restrictive regulations in the development of tourism infrastructure within the historic fabric to attract more investors and tourists; utilizing inactive and underused spaces in the historic fabric to address deficiencies in needed land uses, especially those related to tourism such as leisure, recreational, and accommodation functions; restoring key elements, bazaars, commercial corridors, and passageways while minimizing social disorders and unauthorized interventions; organizing the transportation network in the historic fabric with an emphasis on public transportation; increasing information dissemination, advertising, and education regarding Maragheh’s historical sites, cultural assets, and local industries through cultural events, conferences, gatherings, and social media to expand tourism, attract investment, and boost exports of handicrafts and cultural products; and using vacant lands or abandoned buildings near the historic fabric for constructing public restrooms, health centers, and waste collection facilities to prevent environmental pollution and reduce visual degradation. Conclusion: The path toward sustainable urban regeneration of historic fabrics with a tourism development approach faces significant weaknesses and threats, while some strengths and opportunities are also available. In other words, Maragheh has failed to capitalize on available opportunities and avoid existing threats and has not shown an appropriate reaction to external factors. Results from the Internal-External matrix further indicate that sustainable urban regeneration of historic fabrics with a tourism development approach in Maragheh does not hold a favorable position, as defensive (WT) strategies are necessary. مقدمه: بافت‌های تاریخی شهرها با وجود برخورداری از ارزش‌های منحصربفرد و ظرفیت‌های بالقوه در توسعه گردشگری، در اثر فرسودگی و ناکارآمدی عملکردی با افت جایگاه خود در ساختار شهری مواجه شده‌اند؛ ازاین‌رو، می‌بایست به بازآفرینی شهری این بافت‌ها با رویکرد توسعه گردشگری توجه ویژه گردد. هدف پژوهش تحلیل و تعیین وضعیت بازآفرینی شهری پایدار بافت‌های تاریخی با رویکرد توسعه گردشگری در شهر مراغه است. مواد و روش‌ها: پژوهش از نوع کاربردی و روش آن توصیفی-تحلیلی می‌باشد که ضمن تعیین جایگاه بازآفرینی شهری پایدار بافت‌های تاریخی با رویکرد توسعه گردشگری در شهر مراغه، نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید آن در مدل SWOT ارائه شده است. با استفاده از مدل SWOT در قالب یک رویکرد استراتژیک علاوه بر شناسایی نقاط قوت و ضعف‌ درونی و نیز فرصت‌ها و تهدیدهای بیرونی، موقعیت شهر مراغه از نظر بازآفرینی شهری پایدار بافت‌های تاریخی با رویکرد توسعه گردشگری در میان چهار موقعیت تهاجمی، محافظه‌کارانه، تدافعی و رقابتی مشخص شده است. در مرحله مطالعات کتابخانه‌ای، از منابع معتبر داخلی و خارجی برای تکمیل بخش‌های نظری پژوهش استفاده شده و در مرحله میدانی اطلاعات از کارشناسان، نخبگان و مدیران حوزه شهری با تدوین پرسشنامه به دست آمد. جامعه آماری پژوهش کارشناسان، نخبگان و مدیران حوزه شهری مراغه می‌باشد، با توجه به گسترده بودن حجم جامعه آماری، حجم نمونه نیز با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی، 230 نفر تعیین شد. روایی پرسش‌نامه با استفاده از روش روایی صوری تعیین گردید و برای سنجش پایایی پرسش‌نامه نیز از روش ضریب آلفای کرنباخ استفاده شده است. نتایج و بحث: در میان تمامی قوت‌های ارائه شده بیشترین و کمترین امتیاز به ترتیب مربوط به تاریخچه غنی و آثار باستانی متنوع و هماهنگی میان ویژگی‌های فرهنگی در بافت تاریخی می‌باشد و در میان تمامی ضعف‌های ارائه شده بیشترین و کمترین امتیاز به ترتیب مربوط به نگهداری نامناسب بناهای تاریخی و دفع غیر اصولی پسماند منازل در بافت تاریخی است. یافته‌های حاصل از تحلیل عوامل بیرونی بازآفرینی شهری پایدار بافت‌های تاریخی شهر مراغه نشان می‌دهد که در میان تمامی فرصت‌های ارائه شده بیشترین و کمترین امتیاز به ترتیب مربوط امکان تبدیل بافت تاریخی مراغه به یکی از قطب‌های گردشگری و امکان برگزاری جشنواره‌های فرهنگی به صورت مجازی در بافت تاریخی می‌باشد و در میان تمامی تهدیدهای ارائه شده بیشترین و کمترین امتیاز به ترتیب مربوط به ادامه روند تخریب و فرسایش فضاهای ارزشمند بافت تاریخی به دلیل مشکلات مدیریتی و نبود پشتوانه قانونی برای بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در بافت تاریخی است. یافته‌های حاصل از تحلیل ماتریس ارزیابی عوامل درونی-بیرونی نشان می‌دهد که بازآفرینی شهری پایدار بافت‌های تاریخی شهر مراغه با رویکرد توسعه گردشگری در موقعیتی نامطلوب قرار دارد. نتیجه‌گیری: می‌‌بایست راهبردهای تدافعی نظیر تامین بودجه برای مرمت و نگهداری بناها و حذف مقررات دست و پاگیر در توسعه زیرساخت‌های گردشگری در بافت تاریخی برای ورود بیشتر سرمایه‌گذاران و گردشگران؛ بهره‌برداری از فضاهای فاقد فعالیت بافت تاریخی برای رفع کمبود کاربری‌های مورد نیاز به ویژه کاربری‌های مرتبط با گردشگری (گذران اوقات فراغت، کاربری‌های تفریحی و اقامتی)؛ مرمت عناصر شاخص، بازارها، راسته‌ها و گذرهای بافت تاریخی و جلوگیری از افزایش ناهنجاری‌های اجتماعی و دخل و تصرف؛ ساماندهی شبکه حمل و نقل در بافت تاریخی با تاکید بر شبکه حمل و نقل عمومی؛ افزایش اطلاع رسانی، تبلیغات و آموزش در خصوص اماکن تاریخی شهر مراغه، فرهنگی و صنایع محلی با برگزاری رویدادهای فرهنگی، همایش‌ها، دورهمی‌ها و استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای گسترش گردشگری، جذب سرمایه و افزایش صادرات صنایع دستی و فرهنگی و استفاده از اراضی یا ساختمان‌های متروکه نزدیک بافت‌ تاریخی برای ساخت سرویس‌های بهداشتی و مراکز بهداشت و جمع‌آوری زباله‌ها برای جلوگیری از آلودگی محیطی و کاهش زیبایی بصری مورد توجه قرار بگیرد.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_106917_385d2d6e49c7f6955b03844d8f8e2c1f.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 8 17 2026 06 22 Evaluation and Analysis of Neighborhood Economic-Social Self-Sufficiency (Case: Sarab Neighborhood, Mashhad city) ارزیابی و تحلیل میزان خودکفایی اقتصادی-اجتماعی محله‌ای (مورد: محله سراب، شهر مشهد) 72 87 104393 10.48308/sdge.2024.234206.1177 FA نسیم نیکنامی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0009-0004-6317-2456 پرویز آقایی گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0003-0305-4998 Journal Article 2023 12 22 Introduction: Neighborhood self-sufficiency has garnered increasing attention in recent years. However, the realities of the urban system reveal that, under the shadow of developing macro-economies and primarily exchange-based systems, the socio-economic structure of neighborhoods has undergone transformation and even collapse. Consequently, dependent neighborhoods have replaced self-reliant and self-sufficient ones, and the economic and social independence of neighborhoods is diminishing. Accordingly, this research aims to investigate the extent of neighborhood self-sufficiency in one of the oldest neighborhoods of Mashhad (Sarab neighborhood) in its economic and social dimensions. Materials and Methods: The research method is descriptive-analytical, and the study is developmental-applied in nature. Data collection was conducted through documentary and field methods. Documentary studies included reviewing theoretical literature and previous research related to neighborhood self-sufficiency, while field studies were based on questionnaires distributed among residents of the Sarab neighborhood. The statistical population consisted of neighborhood residents, and the sample size included 100 individuals selected through a non-random quota sampling method. After collecting the questionnaires, the data were analyzed using descriptive and inferential statistical methods. In the descriptive section, demographic information of respondents was presented, and the mean score of each questionnaire item was calculated based on a five-point Likert scale ranging from 1 to 5 to evaluate the level of neighborhood self-sufficiency. In the inferential section, a one-sample independent t-test was used to examine the significance of differences between the obtained means and the expected average level. Results and Discussion: A comparison of neighborhood self-sufficiency in the economic and social dimensions of the Sarab neighborhood indicates that the performance of the economic dimension is much more favorable than the social dimension, with averages of 3.52 and 3.08, respectively. It is worth mentioning that in both dimensions, the scores obtained are estimated to be at the "somewhat favorable" level, with the difference that the social dimension is very close to the unfavorable level. Overall, the level of self-sufficiency of the Sarab neighborhood is estimated to be 3.30, which, according to the five-option Likert scale, can be evaluated as moderate to relatively favorable. Conclusion: The economic self-sufficiency of the neighborhood has been maintained at the studied levels, and its importance for neighborhood development is more prominent, especially in situations where cities face economic crises. However, in the social dimension, which has received less attention from researchers, numerous challenges have been created for residents. In the future, a chain of cultural, traffic, and even economic challenges may arise for the entire neighborhood due to the lack of neighborhood self-sufficiency in the social dimension. This is because the social living space will give way to the workspace, and the neighborhood will become a space for business, which increases the volume of population movement during the day due to economic prosperity, and its prosperity and vitality disappear at night because it has lost its social function. Finally, in order to increase the economic-social self-sufficiency of the neighborhood, suggestions such as increasing the per capita of social-cultural uses such as cultural centers, children's homes, educational institutions appropriate to the needs of residents, etc., and supporting traditional occupations by responsible institutions through the development and increase of licenses and permits effective on the establishment of new businesses, maintaining standards and creating a healthy business environment, and strengthening infrastructure have been expressed. مقدمه: خودکفایی محله‌ای موضوعی است که طی سال‌های اخیر در کانون توجهات قرار گرفته است اما واقعیت‌های نظام شهری نشان می‌دهد که در سایه توسعه اقتصادهای کلان و عمدتا مبادله‌ای؛ ساختار اقتصادی-اجتماعی محلات نیز دچار دگرگونی و حتی فروپاشی شده، بگونه‌ای که محلات وابسته جایگزین محلات خودبسنده و خودکفا شده‌اند و استقلال اقتصادی-اجتماعی محلات در حال از بین رفتن است. بر همین اساس این پژوهش با هدف بررسی میزان خودکفایی محله‌ای در یکی از محلات قدیمی شهر مشهد (محله سراب) در ابعاد اقتصادی و اجتماعی است. مواد و روش‌ها: روش تحقیق این پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و ماهیتی کاربردی-توسعه‌ای دارد. گردآوری داده‌ها از طریق روش‌های اسنادی و میدانی انجام شده است. مطالعات اسنادی شامل بررسی مبانی نظری و پژوهش‌های پیشین مرتبط با خودکفایی محله‌ای بوده، در حالی که مطالعات میدانی بر اساس پرسشنامه‌های توزیع‌شده میان ساکنان محله سراب انجام گرفته است. جامعه آماری پژوهش را ساکنان محله تشکیل داده‌اند و حجم نمونه شامل ۱۰۰ نفر بوده که با استفاده از روش نمونه‌گیری سهمیه‌ای غیرتصادفی انتخاب شدند. پس از جمع‌آوری پرسشنامه‌ها، داده‌ها با استفاده از روش‌های آماری توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. در بخش توصیفی، اطلاعات جمعیت‌شناختی پاسخ‌دهندگان ارائه شد و میانگین امتیاز هر یک از گویه‌های پرسشنامه بر اساس طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت از ۱ تا ۵ برای ارزیابی میزان خودکفایی محله‌ای محاسبه گردید. در بخش استنباطی نیز از آزمون t تک‌نمونه‌ای مستقل برای بررسی معناداری تفاوت بین میانگین‌های به‌دست‌آمده و سطح متوسط مورد انتظار استفاده شد. نتایج و بحث: مقایسه خودکفایی محله‌ای در بعد اقتصادی و اجتماعی محله سراب نشان می‌دهد که عملکرد بعد اقتصادی بسیار مطلوب‌تر از بعد اجتماعی است و میانگین آن 3.52 در مقابل 3.08 است. شایان ذکر است در هر دو بعد، امتیازات بدست‌آمده در سطح "تا حدوی مطلوب" برآورد می‌شود با این تفاوت که در بعد اجتماعی بسیار به حد نامطلوب نزدیک است. در مجموع میزان خودکفایی محله سراب با امتیاز 3.30 برآورد می‌شود که مطابق با طیف پنج‌گزینه‌ای لیکرت در سطح متوسط تا نسبتا مطلوب قابل ارزیابی است. نتیجه‌گیری: خودکفایی اقتصادی محله‌ در سطوح مورد مطالعه حفظ شده و اهمیت آن برای توسعه محله‌ای بخصوص در شراطی که شهرها با بحران‌های اقتصادی روبرو هستند برجسته‌تر است اما در بعد اجتماعی که کمتر مورد توجه پژوهشگران و محققان بوده، چالش‌های فراوانی برای ساکنان ایجاد شده و در آینده ممکن است زنجیره‌ای از چالش‌های فرهنگی، ترافیکی و حتی اقتصادی به سبب عدم خودکفایی محله‌ای در بعد اجتماعی برای کل محله ایجاد شود زیرا فضای زیست اجتماعی جای خود را به فضای کار خواهد داد و محله به فضایی برای کسب‌وکار تبدیل خواهد شد که حجم جابجایی جمعیت در طول روز به سبب رونق اقتصادی افزایش می‌یابد و رونق و شادابی آن در طول شب از بین می‌رود زیرا کارکرد اجتماعی خود را از دست داده است. در نهایت جهت افزایش خودکفایی اقتصادی-اجتماعی محله پیشنهاداتی همچون افزایش سرانه کاربری‌های اجتماعی-فرهنگی همچون فرهنگسرا، خانه کودگ، آموزشگاه‌‌های متناسب با نیاز ساکنان و ... و حمایت از مشاغل سنتی توسط نهادهای متولی با توسعه و افزایش مجوزها و پروانه‌ها موثر بر تاسیس کسب‌و کارهای جدید، حفظ استاندارها و ایجاد محیط کسب و کار سالم و تقویت زیرساخت‌ها بیان شده است.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_104393_f09e57b700c3f50f42e812264b8f7d4f.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 8 17 2026 06 22 Prioritizing Human-Demographic and Environmental Factors in Modeling the Increasing Trend of PM2.5 using Machine Learning Models (Case Study: Isfahan) اهمیت عوامل انسانی-جمعیتی و محیطی مؤثر در مدلسازی روند افزایشی PM2.5 با استفاده از مدل‌های یادگیری ماشین (مطالعه موردی: اصفهان) 90 109 107016 10.48308/sdge.2026.243936.1306 FA علی باقری گروه جغرافیا، واحد یادگام امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0004-3821-1863 علی شمس الدینی گروه جغرافیا، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران 0000-0001-9757-4331 علی سیستانی پور گروه جغرافیا، واحد یادگام امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-2930-8856 Journal Article 2026 04 14 Introduction: Suspended particles with a diameter of less than 2.5 microns have a remarkable contribution to air pollution and human health. These particulate matters are among the most critical air pollutants with severe impacts on human health. Due to the importance of these particles, this study aimed to model the increasing trend of PM2.5 concentrations in Isfahan, as one of Iran's metropolises, using machine learning models, and to determine the contribution of environmental and human-demographic factors influencing it over 24 years (2001-2024). Materials and Methods: Initially, using ground-based data of PM2.5 from 12 air pollution monitoring stations and satellite-derived Aerosol Optical Depth (AOD) images (MCD19A2 product from MODIS), monthly PM2.5 images were estimated for the entire city of Isfahan through linear regression modeling. The Mann-Kendall trend test was then applied in TerrSet software to determine the monthly trend of PM2.5 changes over the 24 years. Based on the results, six months, including April, May, June, August, October, and March, which showed the highest percentage of area with an increasing trend, were selected as the study months. For modeling the increasing trend of PM2.5 using machine learning models including the Random Forest (RF), Support Vector Machine (SVM), and Boosted Regression Trees (BRT) in RStudio. Validation was performed using the Receiver Operating Characteristic (ROC) curve and Area Under the Curve (AUC), while factor prioritization was conducted using Jackknife sensitivity analysis. Results and Discussion: Trend analysis revealed that June (81.16% of the area), April (78.07%), August (71.41%), May (52.91%), October (45.72%), and March (40.68%) exhibited the largest spatial extent of increasing PM2.5 trends, respectively. This indicates that while air pollution has increased across all seasons, the intensity is more pronounced during the warm months and early spring, potentially due to higher temperatures, intensified photochemical reactions, and dust phenomena. The highest modeling accuracy, with an AUC value of 0.9, was for the SVM model in August, which indicates the high ability of this model to identify complex and nonlinear patterns governing air pollution in this month. Also, according to the Jackknife sensitivity analysis, temperature emerged as the most dominant variable in five out of six months (except October). This confirms temperature's critical role in shaping air pollution through its influence on atmospheric stability, photochemical reactions, and secondary particle formation. Conclusion: This study, integrating ground-based PM2.5 data with satellite AOD imagery and employing machine learning models coupled with Jackknife sensitivity analysis, successfully identified spatial-temporal pollution patterns and their driving factors in Isfahan. The results demonstrate that while environmental variables, particularly temperature, are fundamental in increasing the trend of PM2.5, human-demographic factors such as industry, traffic, agriculture, and population concentration constitute the primary source of emissions and play a decisive, sometimes dominant, role in increasing PM2.5 concentrations. Based on these findings, it is recommended that new industries be established with appropriate buffer zones, preferably downwind of the prevailing wind. Strict monitoring of existing industrial stacks and mandatory adoption of emission reduction technologies are essential. Given the significant role of roads, especially in June and October, developing clean public transportation, expanding low-traffic zones, and enforcing stringent vehicle emission inspections should be prioritized. Prohibiting agricultural residue burning and promoting conservation agriculture are crucial measures. Increasing green spaces with native, drought-resistant species in high-population-density areas and near industrial zones is suggested as a strategy for particulate matter absorption. Finally, any urban development policies must incorporate environmental considerations aimed at reducing population concentration in critical, high-pollution areas. مقدمه: ذرات معلق با قطری کمتر از ۲٫۵ میکرون سهم قابل توجهی در آلودگی هوا و سلامت انسان دارند. این ذرات معلق از مهم‌ترین آلاینده‌های هوا با پیامدهای شدید برای سلامت انسان به شمار می‌روند. با توجه به اهمیت این ذرات، این مطالعه با هدف مدل‌سازی روند افزایشی غلظت PM2.5 در شهر اصفهان، به عنوان یکی از کلان‌شهرهای ایران، با استفاده از مدل‌های یادگیری ماشین و تعیین سهم عوامل محیطی و انسانی ـ جمعیتی مؤثر بر آن در بازه زمانی ۲۴ ساله (۲۰۰۱ تا ۲۰۲۴) انجام شد. مواد و روش‌ها: در ابتدا، با استفاده از داده‌های زمینی PM2.5 از ۱۲ ایستگاه پایش آلودگی هوا و تصاویر عمق نوری آئروسل (AOD) استخراج‌شده از ماهواره (محصول MCD19A2 از MODIS)، تصاویر ماهانه PM2.5 برای کل شهر اصفهان از طریق مدل‌سازی رگرسیون خطی برآورد شد. سپس آزمون روند من–کندال در نرم‌افزار TerrSet برای تعیین روند ماهانه تغییرات PM2.5 طی ۲۴ سال به کار گرفته شد. بر اساس نتایج، شش ماه شامل آوریل، مه، ژوئن، اوت، اکتبر و مارس که بیشترین درصد مساحت با روند افزایشی را نشان دادند، به عنوان ماه‌های مطالعه انتخاب شدند. برای مدل‌سازی روند افزایشی PM2.5 از مدل‌های یادگیری ماشین شامل جنگل تصادفی (RF)، ماشین بردار پشتیبان (SVM) و درختان رگرسیون تقویت‌شده (BRT) در نرم‌افزار RStudio استفاده شد. اعتبارسنجی با استفاده از منحنی مشخصه عملکرد گیرنده (ROC) و مساحت زیر منحنی (AUC) انجام گرفت، در حالی‌که اولویت‌بندی عوامل با استفاده از تحلیل حساسیت Jackknife صورت پذیرفت. نتایج و بحث: تحلیل روند نشان داد که به ترتیب ماه‌های ژوئن (۸۱٫۱6% از مساحت)، آوریل (۷۸٫۰7%)، اوت (۷۱٫۴1%)، مه (۵۲٫۹1%)، اکتبر (۴۵٫۷2%) و مارس (۴۰٫۶8%) بیشترین گستره مکانی روند افزایشی PM2.5 را نشان داده‌اند. این موضوع بیانگر آن است که اگرچه آلودگی هوا در تمام فصول افزایش یافته است، شدت آن در ماه‌های گرم و اوایل بهار بیشتر است که احتمالاً به دلیل دماهای بالاتر، تشدید واکنش‌های فتوشیمیایی و پدیده‌های گرد و غبار است. بیشترین دقت مدل‌سازی با مقدار AUC برابر با ۰٫۹ مربوط به مدل SVM در ماه اوت بود که نشان‌دهنده توانایی بالای این مدل در شناسایی الگوهای پیچیده و غیرخطی حاکم بر آلودگی هوا در این ماه است. همچنین بر اساس تحلیل حساسیت Jackknife، دما به عنوان غالب‌ترین متغیر در پنج ماه از شش ماه (به جز اکتبر) شناخته شد. این امر نقش حیاتی دما را در شکل‌گیری آلودگی هوا از طریق تأثیر آن بر پایداری جو، واکنش‌های فتوشیمیایی و تشکیل ذرات ثانویه تأیید می‌کند. نتیجه‌گیری: این مطالعه با تلفیق داده‌های زمینی PM2.5 با تصاویر ماهواره‌ای AOD و به‌کارگیری مدل‌های یادگیری ماشین همراه با تحلیل حساسیت Jackknife، الگوهای زمانی ـ مکانی آلودگی و عوامل محرک آن‌ها را در شهر اصفهان با موفقیت شناسایی کرد. نتایج نشان می‌دهد که اگرچه متغیرهای محیطی، به‌ویژه دما، نقش بنیادی در افزایش روند PM2.5 دارند، اما عوامل انسانی ـ جمعیتی مانند صنعت، ترافیک، کشاورزی و تمرکز جمعیت به عنوان منابع اصلی انتشار عمل کرده و نقشی تعیین‌کننده و گاهی غالب در افزایش غلظت PM2.5 ایفا می‌کنند. بر اساس این یافته‌ها، توصیه می‌شود استقرار صنایع جدید با رعایت حریم مناسب و در اولویت پایین‌دست جریان باد غالب انجام شود. همچنین نظارت بر خروجی دودکش‌های صنایع موجود و الزام به استفاده از فناوری‌های کاهش آلاینده‌ها به صورت الزامی صورت گیرد. با عنایت به نقش تراکم و فاصله از جاده‌ها به‌ویژه در ماه‌های خرداد و مهر، توسعه حمل‌ونقل عمومی پاک، گسترش مناطق کم‌ترافیک و تشدید معاینه فنی خودروها باید در اولویت قرار گیردد. با توجه به اهمیت فاصله از اراضی کشاورزی، ممنوعیت سوزاندن بقایای گیاهی و ترویج کشاورزی حفاظتی می‌تواند مؤثر باشد. همچنین افزایش فضای سبز با گونه‌های بومی و مقاوم به خشکی در نواحی با تراکم جمعیت بالا و نزدیک به مراکز صنعتی، به عنوان راهکاری برای جذب ذرات معلق پیشنهاد می‌شود. در نهایت، با توجه به نقش تراکم جمعیت، هرگونه سیاست‌گذاری در زمینه توسعه شهری باید با ملاحظات زیست‌محیطی و با هدف کاهش تمرکز جمعیت در مناطق بحرانی همراه باشد.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_107016_fe5854bf3b7a7a5a8de713825e3e3dfd.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 8 17 2026 06 22 Organization and Management of Brown Lands with Emphasis on the Approach of Infill Development (Case Study: Zanjan City) سازماندهی و مدیریت اراضی قهوه‌ای با تأکید بر رویکرد توسعه میان‌افزا (مطالعه موردی: شهر زنجان) 112 126 105672 10.48308/sdge.2025.238936.1241 FA داریوش جهانی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0003-4737-3608 عظیم علی شائی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-7964-7370 یعقوب حقی گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران محسن معینی نسب گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، مرکز اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 02 28 Introduction: Infill development, as an endogenous and interactive form of physical growth, is a step toward sustainable urban development. This study aims to analyze the opportunities for infill development within cities. Focusing on Zanjan city, it seeks to identify brownfield sites by applying the principles and criteria of infill development, and explore how utilizing these lands can address per capita deficits in urban services—such as green spaces—and balance the distribution of land uses, thereby contributing to sustainable urban development. Materials and Methods: The research method in the present study is descriptive-analytical. Data collection was conducted through library and field studies (questionnaire). For sampling, 30 people were selected from the statistical population (urban planning experts and professors) using the snowball method. The research indicators are presented as intermediate measures for the development and management of brown lands. Ten urban planning experts confirmed the questionnaire's validity. Reliability was estimated at 0.892 using Cronbach's alpha. For data analysis, factor and path analyses were conducted using the DPSIR model. First, the research data were collected with the Delphi process. Then, using factor analysis, the status of the research indicators in relation to the conditions of infill development and the management of the city's brown lands was examined. The feature of this stage is the classification of indicators using the DPSIR model in relation to the ways of influencing and influencing the development of intermediate and brown lands in Zanjan city. The DPSIR model identifies driving indicators by combining data and how they affect each other. Results and Discussion: The opinion of the statistical community is more important for the management of brown lands and for explaining the desirable pattern of inter-regional development in Zanjan city. According to the output in Table 4, most indicators have factor loadings above 0.4. As a result, they have a favorable and effective degree of importance and are considered important and effective factors in the context of brownfield management. Thus, in the social dimension of the index "the presence of social damage in brown lands and the spread of insecurity in its adjacent uses" with a factor of 0.643; In the economic dimension, the indicator "reluctance of workshop owners to transfer their activities to the suburbs" with a factor of 0.669; In the physical dimension, the index of "the existence of barren and polluted industrial-workshop lands" with a loading of 0.712; In the environmental dimension, the index "weakness of environmental laws in controlling polluted activities in the city" with a factor of 0.671; And in the management-political dimension, the index "attention to exogenous urban management and scattered expansion" with a factor loading of 0.715 has the highest correlation and correlation with the redevelopment of brown lands. Conclusion: The research results showed that achieving infill development and efficient management of brown lands should prioritize the "Response" factor (with a coefficient of 3.3). These components are known as guiding forces in brownfield management towards infill development and emphasize the evolution of factors such as the tendency towards social segregation at the city level, the land market and the excessive increase in land and housing prices, the lack of approved and implementable development plans, restrictions on land allocation and annexation to the city limits, and the lack of appropriate management and legal mechanisms for organizing dilapidated and abandoned lands. These factors can provide a model and additional operational strategy to organize around and exit the current trend. As a physical-spatial development pattern, the path analysis results also show that the "pressure" index, with a total effect coefficient of 0.543, has the greatest impact and causal relationship on the desirable pattern of infill development and management of brown lands. On the other hand, the "answer" components have a total effect coefficient of 0.517, "Effect" has a total effect coefficient of 0.387, "Status" has a total effect coefficient of 0.407, and "driving force" has a total effect coefficient of 0.534. Thus, the sum of these factors, as the main challenges of infill development, can play a significant role in infill development by integrating and comprehensively relating to one another through efficient management. مقدمه: با توجه به رشد روزافزون شهرها در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و کالبدی، توجه به برنامه‌ریزی و توسعه فضایی ـ کالبدی شهری و استفاده از رویکردهای مناسب به‌منظور بهره‌برداری حداکثری از ظرفیت‌های درونی و بیرونی شهر و نیز پیش‌بینی نیازهای آینده، از مهم‌ترین ضرورت‌های مدیریت شهری به شمار می‌رود. به‌ویژه در شهرهایی که با رشد بالای جمعیت و مهاجرت مواجه‌اند، می‌توان با محدود کردن گسترش افقی شهر و اعمال سیاست‌های تشویقی برای افزایش تراکم، ضمن استفاده بهینه و حداکثری از ظرفیت‌های درون‌شهری، از تخریب محیط‌زیست در پیرامون شهرها جلوگیری کرد و گامی در جهت توسعه پایدار شهری برداشت. توسعه کالبدی درون‌زا و تعاملی، مسیر دستیابی به توسعه پایدار شهری را هموار می‌سازد. در این راستا، پژوهش حاضر در پی تبیین و تحلیل فرصت‌های توسعه‌پذیر درون‌شهری بوده و تلاش می‌کند با شناسایی اصول و معیارهای توسعه میان‌افزا، اراضی قهوه‌ای شهر زنجان را شناسایی کند و در جهت توسعه پایدار شهری، کمبود سرانه‌های کاربری شهری (مانند کمبود سرانه فضای سبز) را از طریق استفاده از این اراضی جبران کرده و تعادل در توزیع کاربری‌ها در سطح شهر ایجاد نماید. بنابراین، پرسش اصلی پژوهش آن است که چگونه می‌توان با ارائه اصول و راهکارهای توسعه شهری، به الگویی مطلوب برای مدیریت بهینه اراضی قهوه‌ای در فرآیند توسعه بلندمدت دست یافت؟ مواد و روش‌ها: روش تحقیق در این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است. گردآوری داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و مطالعات میدانی (پرسشنامه) انجام شده است. برای نمونه‌گیری، ۳۰ نفر از جامعه آماری شامل کارشناسان و اساتید برنامه‌ریزی شهری با استفاده از روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شدند. شاخص‌های پژوهش در قالب توسعه میان‌افزا و مدیریت اراضی قهوه‌ای تدوین گردید (جدول 1). روایی پرسشنامه توسط ۱۰ نفر از متخصصان برنامه‌ریزی شهری تأیید شد و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برابر با 0/892 به‌دست آمد. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل عاملی و آزمون تحلیل مسیر در قالب مدل DPSIR استفاده شد. ابتدا داده‌های پژوهش از طریق فرآیند دلفی گردآوری گردید. سپس با استفاده از تحلیل عاملی، وضعیت شاخص‌های پژوهش در ارتباط با شرایط توسعه میان‌افزا و مدیریت اراضی قهوه‌ای شهر بررسی شد. ویژگی این مرحله، طبقه‌بندی شاخص‌ها در قالب مدل DPSIR بر اساس نحوه تأثیرگذاری و تأثیرپذیری آن‌ها در توسعه میان‌افزا و اراضی قهوه‌ای شهر زنجان است. مدل DPSIR با تلفیق داده‌ها، شاخص‌های محرک و نحوه اثرگذاری متقابل آن‌ها را شناسایی می‌کند. نتایج و بحث: دیدگاه جامعه آماری در مدیریت اراضی قهوه‌ای و تبیین الگوی مطلوب توسعه میان‌افزا در شهر زنجان از اهمیت بالایی برخوردار است. بر اساس نتایج جدول 4، بیشتر شاخص‌ها دارای بار عاملی بالاتر از 0/4 هستند؛ بنابراین از میزان اهمیت و اثرگذاری مطلوبی در حوزه همبستگی از طریق مدیریت اراضی قهوه‌ای برخوردارند. در بعد اجتماعی، شاخص «وجود آسیب‌های اجتماعی در اراضی قهوه‌ای و گسترش ناامنی در کاربری‌های مجاور» با بار عاملی 0/643؛ در بعد اقتصادی، شاخص «عدم تمایل مالکان کارگاه‌ها به انتقال فعالیت‌های خود به حاشیه شهر» با بار عاملی 0/669؛ در بعد کالبدی، شاخص «وجود اراضی صنعتی ـ کارگاهی متروکه و آلوده» با بار عاملی 0/712؛ در بعد زیست‌محیطی، شاخص «ضعف قوانین زیست‌محیطی در کنترل فعالیت‌های آلاینده در شهر» با بار عاملی 0/671؛ و در بعد مدیریتی ـ سیاسی، شاخص «توجه به مدیریت برون‌زا و گسترش پراکنده شهری» با بار عاملی 0/715، بیشترین ارتباط و همبستگی را با بازتوسعه اراضی قهوه‌ای داشته‌اند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که تحقق توسعه میان‌افزا و مدیریت کارآمد اراضی قهوه‌ای باید بر مؤلفه «پاسخ» با ضریب 3/3 استوار باشد. این مؤلفه‌ها به‌عنوان نیروهای هدایت‌کننده در مدیریت اراضی قهوه‌ای به سمت توسعه میان‌افزا شناخته می‌شوند و بر تحول عواملی همچون گرایش به تفکیک اجتماعی در سطح شهر، بازار زمین و افزایش بی‌رویه قیمت زمین و مسکن، نبود طرح‌های آماده‌سازی مصوب و قابل اجرا، محدودیت در نحوه تخصیص زمین و الحاق اراضی به محدوده شهر و فقدان سازوکار مدیریتی و حقوقی مناسب برای ساماندهی اراضی مخروبه و متروکه تأکید دارند. این عوامل می‌توانند الگو و راهبردهای عملیاتی‌تری برای ساماندهی و خروج از وضعیت موجود ارائه دهند. از سوی دیگر، مؤلفه «اثر» با ضریب 2/73 کمترین امتیاز را به خود اختصاص داده است. همچنین نتایج تحلیل مسیر نشان می‌دهد که شاخص «فشار» با ضریب اثر کل 0/543 بیشترین تأثیر و رابطه علّی را با الگوی مطلوب توسعه میان‌افزا و مدیریت اراضی قهوه‌ای دارد. پس از آن، مؤلفه‌های «پاسخ» با ضریب 0/517، «اثر» با ضریب 0/387، «وضعیت» با ضریب 0/407 و «نیروی محرک» با ضریب 0/534 قرار دارند. در مجموع، این عوامل به‌عنوان چالش‌های اصلی توسعه میان‌افزا، از طریق تعامل و یکپارچگی مؤثر می‌توانند نقش مهمی در تحقق توسعه میان‌افزا از طریق مدیریت کارآمد ایفا کنند.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_105672_1b7cef5edfe8fb1a1d570fe3f41cf5ea.pdf

دانشگاه شهید بهشتی فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی 2476-5805 8 17 2026 06 22 Assessment of the Quality of Urban Pedestrian Streets with an Emphasis on Tourist Satisfaction (Case Study: Modares Street Pedestrian Zone in Kermanshah City) ارزیابی کیفیت پیاده ‌راه‌های شهری با تأکید رضایتمندی گردشگران (مطالعه موردی: پیاده‌ راه خیابان مدرس شهر کرمانشاه) 127 141 105632 10.48308/sdge.2025.237672.1222 FA نگین خزایی گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0009-0004-2270-6167 بیژن رحمانی گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران محمدتقی رضویان گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2024 12 03 Introduction: Walking and pedestrian movement are among the oldest and most fundamental forms of human mobility across different environments. What we see in cities today is the erasure of history and collective memory under the pretext of expanding pedestrian routes and focusing solely on pedestrians' needs — an issue that has reduced visual values and made pedestrian pathways feel lost, unsafe, and lacking in identity within urban spaces. Walking remains the most important way to observe places and activities, experience the vibrancy of life, and discover hidden attractions in the environment. This article aims to examine the impact of improving the Modarres Street pedestrian pathway in Kermanshah on urban tourism development, enhancing the quality of public spaces, and promoting urban economic sustainability by identifying key challenges ahead. Materials and Methods: The research method is descriptive-analytical, and in terms of purpose, it is applied-practical. Data collection was conducted through documentary and field methods, utilizing library research and questionnaires to extract the desired indicators and formulate the theoretical foundations. Researcher-made questionnaires were employed to measure the research indicators within the study area.The statistical population of this study consists of tourists in the city of Kermanshah. Due to the lack of precise statistics on the number of Sanandaj tourists visiting the Modares pedestrian pathway, based on statements from Sanandaj city officials, an average of 3,500 people visit or use this pathway monthly. Accordingly, using Cochran's formula, the sample size for Modares Street was determined to be 245 individuals, with simple random sampling applied. For data analysis, a one-sample t-test was used to examine the mean dimensions of pedestrian pathway quality, and a multi-criteria decision-making (MCDM) model was applied to rank the research components. The study area is Modares Street in Kermanshah, approximately 2.5 kilometers long, recognized as the main artery connecting the western and eastern parts of the city. Sidewalks with traditional Kurdish designs create a unique space, ranging in width from 4 to 6 meters Results and Discussion: The overall results showed that pedestrianization is a new movement arising from new approaches to urban planning, which has been discussed in the tourism discussion in recent decades under the title of “tourist pedestrianization” and has a special place in the organization of cities. Given the location of Modares Street in the historical context of Kermanshah and the presence of important historical sites and shopping centers and its historical, cultural, social, and economic character, great attention should be paid to it and the necessary conditions should be provided for it so that it can play a more prominent role in urban tourism in Kermanshah. According to the findings, except for the accessibility and connectivity-penetration component of the Modares Street pedestrian walkway in Kermanshah (with an actual average of 3.08), the other components are in a very unfavorable situation. In other words, the average obtained in all the components in question is less than the assumed average of 3. The lowest average obtained was related to their climatic comfort component, which is equal to 2.1600. In the following, the MABAK multi-criteria decision-making model was used to rank the basic components of the quality of thesidewalk in Kermanshah. Conclusion: The results obtained from this study indicate the inability and lack of suitable conditions for Modares Street in Kermanshah to become a successful pedestrian street. Therefore, factors for improving the quality of the sidewalk and examining the challenges on this street have been addressed in order to optimize the sidewalk. By using it and also taking help from the opinions of local people and using it in the implementation, it is hoped to achieve a successful sidewalk on Modares Street. مقدمه: پیاده‌روی و حرکت عابران از ابتدایی‌ترین و کهن‌ترین شیوه‌های جابجایی انسان‌ها در محیط‌های مختلف است. آنچه امروز در شهرها دیده می‌شود، حذف تاریخ و خاطرات جمعی به بهانه گسترش مسیرهای پیاده و تمرکز صرف بر نیازهای عابران است؛ مسئله‌ای که موجب کاهش ارزش‌های بصری و احساس گم‌شدگی، ناامنی و بی‌هویتی پیاده‌راه‌ها در فضای شهری شده است. پیاده‌روی همچنان مهم‌ترین امکان برای مشاهده مکان‌ها و فعالیت‌ها، درک شور زندگی و کشف جاذبه‌های پنهان محیط است. هدف این مقاله بررسی تأثیر بهبود پیاده‌راه خیابان مدرس کرمانشاه بر توسعه گردشگری شهری، ارتقای کیفیت فضاهای عمومی و پایداری اقتصاد شهری با شناسایی چالش‌های اصلی پیش‌رو است. مواد و روش‌ها: روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و از نظر هدف، کاربردی-عملی است. گردآوری داده‌ها به شیوه اسنادی و میدانی صورت گرفته است؛ به‌گونه‌ای که از روش‌های کتابخانه‌ای و پرسشنامه برای استخراج شاخص‌های مورد نظر و تدوین مبانی نظری استفاده شده و از پرسشنامه‌های محقق‌ساخته برای سنجش شاخص‌های تحقیق در محدوده مورد مطالعه بهره گرفته شده است. جامعه آماری این پژوهش گردشگران شهر کرمانشاه را شامل می‌شود. با توجه به نبود آمار دقیق از تعداد گردشگران سنندجی که از پیاده‌راه مدرس بازدید می‌کنند، براساس اظهارات مسئولان شهر سنندج، به‌طور میانگین ماهانه ۳۵۰۰ نفر از این پیاده‌راه بازدید یا استفاده می‌کنند. لذا براساس فرمول کوکران، حجم نمونه برای خیابان مدرس ۲۴۵ نفر تعیین و روش نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی ساده انتخاب شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون آماری تی تک‌نمونه برای بررسی میانگین ابعاد کیفیت پیاده‌راه استفاده شده و مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره برای رتبه‌بندی مؤلفه‌های پژوهش به کار گرفته شد. محدوده مطالعه، خیابان مدرس در شهر کرمانشاه به طول حدودی ۲.۵ کیلومتر است که به‌عنوان شریان اصلی اتصال غرب به شرق شهر شناخته می‌شود. پیاده‌روهایی با طراحی‌های سنتی کردی فضای خاصی به عرض‌های ۴ تا ۶ متر ایجاد کرده‌اند. نتایج و بحث: یافته‌ها نشان می‌دهد که پیاده‌محوری، یک حرکت نوین برخاسته از رویکردهای جدید در برنامه‌ریزی شهری است که در دهه‌های اخیر در قالب «پیاده‌راه گردشگری» در ادبیات گردشگری مطرح شده و جایگاه ویژه‌ای در ساماندهی شهرها دارد. با توجه به قرارگیری خیابان مدرس در بافت تاریخی کرمانشاه و حضور مراکز مهم تاریخی، خرید، و ویژگی‌های تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آن، لازم است توجه ویژه‌ای به آن شود و شرایط لازم برای ایفای نقش پررنگ‌تر در گردشگری شهری کرمانشاه فراهم گردد. یافته‌ها نشان می‌دهد به‌جز مؤلفه دسترسی و نفوذپذیری پیاده‌راه مدرس کرمانشاه (با میانگین واقعی ۳.۰۸)، سایر مؤلفه‌ها در وضعیت بسیار نامطلوبی قرار دارند و میانگین همه مؤلفه‌ها کمتر از حد متوسط مفروض یعنی ۳ است. پایین‌ترین میانگین نیز مربوط به مؤلفه آسایش اقلیمی با مقدار ۲.۱۶ است. در ادامه، مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره مَبَک برای رتبه‌بندی مؤلفه‌های اصلی کیفیت پیاده‌راه کرمانشاه استفاده شد. نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق حاکی از آن است که خیابان مدرس کرمانشاه در شرایط فعلی، توان و قابلیت لازم برای تبدیل شدن به یک پیاده‌راه موفق را ندارد. بنابراین، عوامل مؤثر بر بهبود کیفیت پیاده‌راه و چالش‌های موجود در این مسیر شناسایی شده‌اند تا زمینه‌ای برای بهینه‌سازی آن فراهم شود. با بهره‌گیری از این نتایج و نظرات مردم محلی در اجرای طرح‌ها، امید است که پیاده‌راه موفقی در خیابان مدرس تحقق یابد.

https://egsdejournal.sbu.ac.ir/article_105632_6fd64f021ffaa5c4bb1fe396ec7e5c00.pdf